Kwaliteit en herkomst

Michael Schlimpen over ‘Hinterbächlers Ernteparadies’

Hinterbächlers Ernteparadies: dat is 6.500 vierkante meter groente- en fruitteelt volgens de principes van kringlooplandbouw en permacultuur. Een gesprek met Michael Schlimpen over permacultuur en een toekomst voor de tuinbouw die met de natuur meewerkt in plaats van ertegenin te gaan.
Michael Schlimpen over ‘Hinterbächlers Ernteparadies’

De volgende tekst is een transcriptie. Deze geeft in grote lijnen de inhoud weer van een van onze video-opnamen, die we hebben gemaakt binnen ons format ‘BioProphyl & Gäste’. Voor een betere leesbaarheid wijkt de tekst op sommige plaatsen licht af, terwijl de kern van de inhoud behouden is gebleven.

De hier weergegeven interviewtranscriptie met Michael Schlimpen is opgenomen op de hoofdvestiging van BioPropyhl in Nitz in september 2018.


Zelfvoorzienende tuinen in de Eifel

Dennis Devooght (Dennis): Hartelijk welkom bij BioProphyl, vrienden. Mijn naam is Dennis Devooght en naast mij zit Michael Schlimpen. Hallo Michael, ik mag u vandaag weer verwelkomen.
We hebben vandaag een heel ander onderwerp, want Michael is niet alleen Duitse natuurgeneeskundig behandelaar (Heilpraktiker) in de Heupenmühle, vanaf volgend jaar, vanaf 2019, ook in het Gesundheitscenter in Kelberg, en spreker en deskundige en docent en nog veel meer… U hebt zich ook aan een heel ander onderwerp gewijd. Hij heeft namelijk een tuin, als we het zo mogen noemen: een oogstparadijs.
Als ik nu het aantal vierkante meters noem, mag u best even slikken. Het zijn 6.500 vierkante meter die u er zo’n beetje bij beheert. Waarom? Waarom doet iemand zichzelf dat aan? Waarom doet u dat?


Michael Schlimpen (Michael): Ja, dat is absoluut een terechte vraag. Bij mij is de liefde voor planten, voor geneeskrachtige planten, me gewoon met de paplepel ingegoten. Toen ik net als natuurgeneeskundig behandelaar was begonnen, heb ik een volledige opleiding fyto- en aromatherapie gevolgd, waarbij we ook zelf zalven en massageoliën en dergelijke mengden. En als u uw praktijk opent, hebt u gewoon nog niet zoveel patiënten. Dan is er ook tijd om werkelijk voor elke patiënt individueel iets te mengen.
Maar als u uw praktijk op een gegeven moment al meer dan tien jaar hebt, doet u dat gewoon niet meer. En op een dag viel het me op dat ik me alleen nog maar heel theoretisch met planten bezighield, met bestanddelen en indicaties. U krijgt dan nieuwe preparaten, u bekijkt de recepturen, maar wat ik uiteindelijk echt miste, waren vuile handen. Dus gewoon weer zelf de handen uit de mouwen steken.
Voeding is natuurlijk ook een belangrijk onderwerp in een natuurgeneeskundige praktijk. Dan is er wel regionaal en goed, maar vaak komt het toch ergens uit Baden-Württemberg. En u weet gewoon niet meer precies waar de voedingsmiddelen vandaan komen. Er zijn biologische paprika’s van vier euro in de biowinkel, maar ook biologische paprika’s van één euro vijftig, bijvoorbeeld uit Spanje, in plastic verpakt.


Dennis: Regionaal is sowieso heel lastig. Inmiddels is heel Europa, het EU-gebied, regionaal.


Michael: Toen kwam de volgende stap: zoals gezegd, weer meer met planten werken en zo ook weten waar het eten op het bord vandaan komt. En dat is toch wel mooi. Vroeger maakten we voedingsplannen voor maandag, dinsdag en woensdag, zodat mijn vrouw wist wat ze kon inkopen. Tegenwoordig is het eerder: mijn hemel, de snijbiet, we moeten iets met snijbiet maken. U loopt gewoon naar buiten. En dat geeft een heel ander gevoel.


Dennis: In feite bent u eigenlijk onze buurman. De Heupenmühle ligt niet zo ver van onze vestiging in Nitz. Ik heb van u geleerd dat de Eifel niet zo eenvoudig is als men iets wil verbouwen.


Michael: Precies, in elk geval niet op grote schaal. We hadden vroeger allemaal onze kleine zelfvoorzienende tuinen, maar de regionale boerenvereniging zegt heel duidelijk: groenteteelt op grote schaal in de Eifel kan niet. Dat komt door klimatologische factoren en de zeer zware kleigrond hier, die iedereen kent die in de Eifel weleens is begonnen een groter bed om te spitten. Het is dus absoluut in eerste instantie een uitdaging.


Dennis: Uw onderwerp is inmiddels ook in de media geweest, mede door een paar andere punten waarop we zo nog terugkomen. De Südwestrundfunk is geweest en heeft een radio-interview met u gehouden om opnieuw aandacht voor dit onderwerp te vragen. U gebruikt namelijk een speciale methode om deze moeilijke omstandigheden van de Eifel het hoofd te bieden, en die heet permacultuur.


Michael: Precies.


Dennis: Wat betekent dat precies?


Wat is permacultuur – permanente agricultuur?

Michael: Dat is een begrip dat al sinds de jaren 70 bestaat. Het is in Australië en Nieuw-Zeeland geïntroduceerd en staat eigenlijk alleen voor permanente agricultuur. Want er is één ding dat de bodem niet kan, en dat is kaal liggen.
Iedereen heeft weleens meegemaakt dat het bed in oktober werd omgespit, men in het voorjaar vergat te zaaien en er in mei van alles groeide, behalve wat men wilde. Daarom heeft men gekeken hoe de natuur dat eigenlijk doet. Dat is de basis van permacultuur: gewoon naar deze natuurlijke kringlopen kijken.
En wie wil zien hoe een perfecte bodem eruitziet, hoeft alleen maar het bos in te gaan. Dat mulcht steeds opnieuw met bladeren, dan komt er eens een wild zwijn dat hier en daar wat omwoelt, er is ondergroei en er wordt in verschillende dimensies geteeld.
We hebben hier onze regionale boswachter Peter Wohlleben, die heel mooie boeken heeft geschreven over alles wat er in het bos gebeurt. Die principes van hoe de natuur het aanpakt, probeert men vervolgens in de eigen tuin toe te passen. Zoals gezegd gaat het er gewoon om die permanente cultuur van de bodem te bereiken. Ofwel kiest men voor mengteelt, zodat de begroeiing veel dichter kan zijn, ofwel mulcht men de bodem om onkruidgroei te onderdrukken. Op welke manier dan ook.


Dennis: Hoe pakt u de bestrijding van plagen aan? De natuur houdt immers ook geen rekening met wat u wilt oogsten.


Michael: Precies. Het ideaal is altijd dat men niet of heel weinig met plagen hoeft te worstelen. Een nieuwe trend zijn bijvoorbeeld die steentuinen voor huizen; dat heeft niets meer met biodiversiteit te maken. Er zijn steeds minder vogels en insecten, omdat we hun niet genoeg te eten geven.
Voor elke tuinier zijn slakken natuurlijk hét grote onderwerp. En interessant genoeg heb ik al twee jaar helemaal geen slakkenproblemen. Ik verzamel ergens 20 of 30 slakken, maar op zo’n duizend tot 2.000 vierkante meter waar we de kern van onze teelt hebben. Een vriendin stuurde me laatst een foto: bij haar zaten 20 slakken op één kool. Dan is het niet leuk meer.
We hebben gewoon veel gewerkt met wilde hagen, met heel verschillende beplantingen en allerlei schuilplaatsen, waar we bijvoorbeeld een hoop stenen hebben laten liggen of een takkenril. Hoe meer verschillend leven u krijgt, hoe minder kans een plaagorganisme natuurlijk heeft om zich in zijn eentje door te zetten.


Fruitbomen enten en oude rassen

Dennis: Dat is een goede tip. Het gaat nu natuurlijk vooral om particulieren. Die kunnen proberen daarop te letten. Een ander onderwerp dat erbij komt: u houdt zich ook bezig met oude rassen, bijvoorbeeld appelrassen. Dat kwam ook in de radioreportage aan bod. Die oude rassen zijn ook een heel bijzonder onderwerp. Waarom? Hoe bent u daarop gekomen?


Michael: Dat was eerder toeval. Het was een van de eerste onderwerpen in de permacultuuropleiding die ik volgde. Fruitbomen enten was voor mij helemaal geen onderwerp. Maar op de een of andere manier greep het me volledig. En de eerste boom die ik entte, sloeg ook meteen aan. Daarna had ik veel contact met de opleider die me in dit onderwerp had ingeleid. En plotseling kwam het onderwerp oude rassen op tafel.
Dat is voor mij als natuurgeneeskundig behandelaar ook interessant, omdat er natuurlijk steeds meer mensen zijn die op appels en andere fruitsoorten reageren. Er is nu een heel actuele studie uit Oostenrijk waarin is vastgesteld dat het eten van deze heel oude regionale rassen gedeeltelijk als een soort desensibilisatie kan werken. Zodat in veel gevallen ook nieuwere rassen weer kunnen worden verdragen – al is het de vraag waarom men die dan nog zou eten.
Hier in de Eifel bestaan allerlei verschillende appel- en perenrassen die hier al 2-300 jaar worden geteeld. Die hebben zich natuurlijk ook uitstekend aangepast aan dit klimaat en deze bodem. Het is ook gewoon een hobby, want veel entwerk doet u in de winter, van januari tot maart.
Voor veel mensen is dat een stille periode en ik heb gemerkt dat het bijna beter is dan mediteren. Als u gewoon met die snijtechnieken bezig bent, de boompjes opbindt, uw kan thee en een terrasverwarmer bij u hebt en daar in januari buiten zit en zo’n vier uur rust hebt, is dat ook een mooie tegenhanger van het hectische dagelijkse leven.


Dennis: Ja, dat klopt, vooral als men zoveel reist als u. U had het net over een opleiding. Dit moet men op de een of andere manier leren. Waar hebt u al die kennis vandaan? Die komt niet zomaar uit de lucht vallen. U bent ook heel goed thuis in andere onderwerpen. We hadden het er al over: dit is niet uw enige onderwerp, zoals darmgezondheid en nog veel meer. Waar haalde u dan nog de tijd vandaan voor deze kennis?


Michael: Ik kan me herinneren dat ik in 2015 voor het eerst op de Krameterhof in Lungau in Oostenrijk was, waar Josef Holzer op 45 hectare zijn permacultuurbedrijf runt. Het was een seminar van 4 dagen, gewoon een inleiding in permacultuur. Ik weet nog dat ik op de tweede avond in mijn tent op de camping lag en stiekem had gehoopt dat het niets voor mij zou zijn.
Want ik wist: de kosten, dan moet u steeds naar Oostenrijk rijden. Maar op de tweede dag was al duidelijk dat het zo ongelooflijk was wat hij daar op zijn 45 hectare deed, dat iets in mij zei: u moet deze kennis krijgen. Toen ben ik een jaar lang steeds van woensdag tot zondag naar Oostenrijk gereden en heb ik het hele gebied van groenteteelt en plaagbestrijding meegenomen. Er zat deels ook veeteelt bij, omdat hij ook met oude runderrassen en varkensfokkerij en dergelijke werkt. Het was dus een volledige jaaropleiding tot gecertificeerd permacultuurbeoefenaar.


Opleiding met de basis van het tuinieren

Dennis: Het verhaal eindigt voor u hier eigenlijk nog niet. Tot nu toe was het allemaal heel interessant en spannend; het is een boeiend onderwerp, en die radioreportage trouwens ook. Die is waarschijnlijk een stuk korter dan ons gesprek hier, maar ook heel interessant, omdat het onderwerp zelfvoorziening mensen duidelijk bezighoudt.
Hoe kan men dit ook doen, met alles wat er in de bodem zit, met plaagbestrijding en nog veel meer? U geeft de kennis ook door, en dat bedoel ik: hier gaat het voor u verder. Mensen kunnen dus ook bij u terecht, bij het Ernteparadies. We zetten alle informatie in beeld, u hoeft nu niets mee te schrijven; onze kijkers krijgen het allemaal te zien. Maar ze kunnen bij u een opleiding volgen.


Michael: Precies. We hebben gemerkt dat steeds weer mensen met zelfvoorziening begonnen en dat dan slakken alles opaten, of zaden niet goed opkwamen. In een gesprek merkt u dat ze kleine fouten hadden gemaakt die echter grote gevolgen hadden: frustratie. Iedereen heeft stress, iedereen heeft veel te doen. Zoals gezegd zijn er veel kleine dingen die misgingen, maar heel zelden echt fundamentele fouten. Daarom hebben we nu een uitgebreide basisopleiding tuinieren ontwikkeld. Zo hebben we die genoemd.
Het idee was om steeds één weekend per maand te houden, van vrijdagmiddag tot zondagmiddag. In april beginnen en vervolgens in mei, juni en juli een weekend organiseren. Zodat mensen, als we bijvoorbeeld planten voorkweken of bedden voorbereiden, ook zien wanneer die in de bedden komen. Hoe men een verhoogd bed of een bakbed maakt, of iets dergelijks. Zodat men echt de kans heeft om zelf een tuinjaar mee te beleven, tot aan de oogst.
En we hebben nog een bijzonderheid. Die willen we volgend jaar in april starten. Ik heb de Strotzbüscher Mühle leren kennen en waarderen. Hans en Sonja, die de molen runnen, zijn ook een heel leuk stel. Hij heeft al vrij veel fruitbomen en werd ook helemaal enthousiast over het onderwerp. Daar hebben we nu een speciaal seminar, ook van vrijdag tot zondag, volledig inclusief overnachtingen en maaltijden. Daar worden fruitbomen geënt. Het idee is dat deelnemers daarna zelf een succespercentage van 80 procent bij het enten van fruitbomen halen.
Ik ben nu al aan het kijken met welke appelrassen we gaan werken. We zullen daar hoogstwaarschijnlijk veel Nederlandse deelnemers hebben; Hans is Nederlander. Zo proberen we weer iets spannends te bedenken.


Dennis: Dus zelfs met succesgarantie!


Michael: 80 % bij voldoende handvaardigheid.


Dennis: Heel goed. Zijn er dan nog plaatsen? Ik bedoel, het onderwerp is erg gewild. Hebt u nog plaatsen voor 2019?


Michael: Ja, we hebben nog plaatsen vrij. Bij deze seminars is de trend dat mensen zich pas op het allerlaatste moment aanmelden. Dat hoor ik van veel opleidingsinstituten. Daarom heb ik nu ook een deadline voor begin februari gesteld. Maar we hebben absoluut al bindende aanmeldingen, zodat de seminars met de grootst mogelijke waarschijnlijkheid zullen doorgaan.
Het is natuurlijk altijd spannend als u voor het eerst een seminar aanbiedt. U bent wel een ervaren docent, maar hebt nog nooit zelf een seminar opgezet. We experimenteren nu ook met reclame op Facebook en Instagram. Het is een nieuw gebied en dat is ook spannend.


Dennis: Wij vinden het erg boeiend. We begeleiden het een beetje, voor zover we kunnen. Daarom ondersteunen we het ook enigszins, niet alleen als buren en als bedrijf, maar in het algemeen. We houden ons ook bezig met onderwerpen als fytotherapie en de werkzame stoffen uit die hoek. Dat is natuurlijk ook een heel belangrijk onderwerp voor ons productassortiment.
Vooral: hoe komt men aan die stoffen? Hoe gaat men ermee om? Hoe kweekt men ze? Het is een groot en mooi onderwerp. Men hoort ook dat u er echt voor warmloopt. Het is een echte passie. Heel boeiend. Hebt u als afsluiting voor vandaag nog een tip? Dan kunnen onze kijkers nog iets meenemen voor de komende maanden. We hebben het een beetje over de winter gehad, dus misschien een kleine wintertip voor onze kijkers.


Michael: De winter is helaas altijd zo’n stille periode in het tuinseizoen. Vanaf december worden alle boeken doorgespit: wat zou men volgend jaar kunnen doen? Maar mijn tip is: verdiep u eens in wintertuinieren. Daar zijn heel interessante boeken over. Iedereen die op zijn minst een kleine kas heeft, kan tot in januari of februari zelf blijven telen. En kom natuurlijk daarna weer naar onze weekenden voor het enten van fruitbomen. Van januari tot april kunnen we ook ijverig onze eigen fruitbomen kweken.


Dennis: Prachtig, heel hartelijk dank, Michael, voor dit kijkje in het Ernteparadies. Als u vragen hebt, mag u die altijd stellen. We geven ze graag door. We wensen u veel succes met het Ernteparadies en alle goeds voor het volgende seizoen. We wensen u volgend jaar een mooie ervaring met de basisopleiding. We zullen elkaar dan zeker nog eens spreken. Tot die tijd het allerbeste, bedankt voor het kijken en luisteren en tot de volgende keer!


Michael: Dank u, tot ziens!


Over Michael Schlimpen

Michael Schlimpen is een ervaren Duitse natuurgeneeskundig behandelaar (Heilpraktiker) met een passie voor planten en natuurgeneeskunde. Naast zijn werk in de natuurgeneeskundige praktijk beheert hij het project ‘Hinterbächlers Ernteparadies’, een indrukwekkend stuk grond waarop hij de principes van permacultuur toepast. Hij biedt ook seminars en opleidingen aan om zijn kennis over permacultuur, oude fruitrassen en natuurlijke teelt door te geven. Zijn praktijk en tuin getuigen van zijn toewijding en inzet voor de natuur en de gezondheid.


Het oorspronkelijke interview in videoformaat vindt u hier op YouTube.de.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen