Michael Schlimpen over "Hinterbächlers Oogstparadijs"

De volgende tekst is een transcriptie. Het geeft voornamelijk de inhoud weer van een van onze video-opnames, die we hebben gemaakt in het kader van ons format "BioProphyl & Gasten". Voor een betere leesbaarheid wijkt de tekst op sommige passages iets af, terwijl de kern van de inhoud is behouden.

De hier gepresenteerde transcriptie van het interview met Michael Schlimpen werd opgenomen op het hoofdkantoor van BioProphyl in Nitz in september 2018.

Zelfvoorzienende tuinen in de Eifel

Dennis Devooght (Dennis): Van harte welkom bij BioProphyl, vrienden. Mijn naam is Dennis Devooght, en naast mij zit Michael Schlimpen. Hallo Michael, leuk om je vandaag weer te mogen verwelkomen.
Vandaag hebben we een ander onderwerp, want Michael is niet alleen natuurgeneeskundige in Heupenmühle, en vanaf volgend jaar, vanaf 2019, ook in het Gezondheidscentrum in Kelberg, spreker, expert, en nog veel meer... Je hebt je ook toegelegd op een heel ander onderwerp. Hij heeft namelijk een tuin, als je het zo mag noemen, een oogstparadijs.
Als ik nu de oppervlakte noem, dan zou je even kunnen slikken. Het zijn 6.500 vierkante meter die je erbij beheert. Waarom? Waarom zou je dat doen? Waarom doe je dat?

Michael Schlimpen (Michael): Ja, het is een zeer terechte vraag. Voor mij begon het met mijn liefde voor planten, vooral geneeskrachtige planten, iets wat me van jongs af aan met de paplepel is ingegeven. Toen ik net natuurgeneeskundige werd, heb ik een volledige opleiding fytotherapie en aromatherapie gevolgd, waarbij we zelf zalfjes en massage-oliën mengden, etc. En als je je praktijk opent, heb je nog niet zoveel patiënten. Je hebt tijd om voor elke patiënt iets op maat te mengen.
Maar als je je praktijk meer dan tien jaar hebt, doe je dat gewoon niet meer. En op een gegeven moment realiseerde ik me dat ik me alleen nog maar theoretisch met planten bezighield, met ingrediënten en indicaties. Je krijgt nieuwe preparaten binnen, je kijkt naar de recepten, maar uiteindelijk miste ik het om weer vuile handen te krijgen. Gewoon weer actief aan de slag.
Voeding is natuurlijk ook een groot onderwerp in de natuurgeneeskunde, en ja, er is lokaal en biologisch, maar vaak komt het toch uit Baden-Württemberg. En je weet gewoon niet meer waar je voedsel vandaan komt. Dan heb je biologische paprika's voor vier euro in de biowinkel, maar ook biologische paprika's voor één euro vijftig, bijvoorbeeld uit Spanje in plastic verpakt.

Dennis: Regionaal is sowieso al heel moeilijk, tegenwoordig wordt heel Europa, de EU-regio, regionaal genoemd.

Michael: Ja precies, en toen kwam de volgende stap, gewoon, zoals gezegd, weer meer werken met planten en ook gewoon weten waar het eten op je bord vandaan komt. En dat is eigenlijk best wel cool. Vroeger maakten we voor maandag, dinsdag, woensdag voedingsplannen zodat mijn vrouw wist wat ze kon kopen. Tegenwoordig is het meer van, oh mijn God, de snijbiet, we moeten iets met snijbiet doen, en dan ga je gewoon naar buiten. En dat voelt heel anders.

Dennis: Je bent eigenlijk een buur van ons. Heupenmühle ligt niet ver van ons hoofdkantoor in Nitz. De Eifel, zoals ik van jou heb geleerd, is niet de makkelijkste plek om te boeren.

Michael: Klopt, tenminste niet op grote schaal. We hebben vroeger allemaal onze kleine zelfvoorzienende tuinen gehad, maar de regionale boerenvereniging zegt heel duidelijk: groenteteelt op grote schaal in de Eifel is onmogelijk, gewoon vanwege de klimatologische factoren en de zware kleigrond hier. Iedereen die ooit in de Eifel heeft geprobeerd een groter tuinbed om te spitten, kent dit probleem. Het is echt een uitdaging.

Dennis: Dit onderwerp is voor jou zelfs nog om andere redenen in de media geweest, waar we straks op terugkomen. De SWR (Südwestrundfunk) heeft een radio-interview met je gedaan om hier extra aandacht voor te vragen. Je gebruikt namelijk een speciale methode om de uitdagingen van de Eifel het hoofd te bieden, en dat heet permacultuur.

Michael: Precies.

Dennis: Wat betekent dat?

Wat is permacultuur - permanente landbouw?

Michael: Het is een term die al sinds de jaren '70 bestaat, bedacht in Australië en Nieuw-Zeeland, en het staat simpelweg voor permanente landbouw. Er is één ding dat de grond niet kan, en dat is onbedekt blijven.
Ieder van ons heeft het meegemaakt: in oktober spit je het bed om, je vergeet in het voorjaar te zaaien, en in mei groeit er van alles, behalve wat je wilt. Dus mensen zijn gaan kijken hoe de natuur het doet, en dat is de basis van permacultuur—je kijkt naar de natuurlijke kringlopen.
En als je wilt weten hoe perfecte grond eruitziet, hoef je alleen maar het bos in te gaan. De grond daar wordt steeds weer bemest door de bladeren, soms omgewoeld door wilde zwijnen, er is ondergroei, en planten groeien op verschillende niveaus.
Onze lokale boswachter, Peter Wohlleben, heeft daar mooie boeken over geschreven, over wat er allemaal in het bos gebeurt. En wij proberen deze principes, zoals de natuur dingen doet, in onze tuin te integreren. Het gaat erom een permanente cultuur van de grond te creëren. Je kunt ofwel in gemengde teelten werken, zodat je veel dichter kunt beplanten, of de grond mulchen om onkruidgroei te onderdrukken. Hoe dan ook.

Dennis: Hoe pak je het probleem van plaagbestrijding aan? De natuur houdt geen rekening met wat jij wilt oogsten.

Michael: Klopt. Het ideale scenario is dat je je niet of nauwelijks hoeft bezig te houden met plagen. Een nieuwe trend zijn die rotstuinen voor de huizen, dat heeft niets meer te maken met biodiversiteit. Er komen steeds minder vogels, steeds minder insecten, omdat we ze niet genoeg voedsel geven.
En voor elke tuinier is slakken natuurlijk een groot probleem. En vreemd genoeg heb ik de afgelopen twee jaar helemaal geen last meer van slakken. Ik verzamel misschien 20, 30 slakken, maar op ergens tussen de 1.000 en 2.000 vierkante meter waar we de belangrijkste teelten hebben. Een vriendin stuurde me laatst een foto, ze had 20 slakken op één koolkop zitten, dat is natuurlijk niet leuk.
Wij hebben veel gewerkt met wilde heggen, met allerlei verschillende beplantingen, allerlei schuilplekken, zoals stapels stenen of een dode-houtheg. En hoe meer verschillend leven je in je tuin krijgt, hoe minder kans één plaag heeft om zich alleen te vestigen.

Fruitboomveredeling en oude soorten

Dennis: Dat is een goed advies, vooral voor het particuliere segment. Je kunt proberen daarop te letten. Een ander onderwerp waar je ook mee bezig bent, is oude fruitsoorten, zoals appels, iets wat ook werd besproken in het radioprogramma. Dat is een vrij specifiek onderwerp, oude rassen. Waarom, hoe ben je daarop gekomen?

Michael: Dat was eerder toevallig. In de permacultuur-opleiding die ik volgde, was dat een van de eerste onderwerpen. En fruitboomveredeling was voor mij totaal geen onderwerp geweest. Maar op de een of andere manier heeft het me enorm geboeid. En de eerste boom die ik veredelde, sloeg direct aan. Toen had ik veel contact met de opleider die mij in dit onderwerp introduceerde. En plotseling lag het onderwerp oude soorten op tafel.
En dat is voor mij als natuurgeneeskundige ook interessant, omdat er steeds meer mensen zijn die allergisch reageren op appels en ander fruit. En er is net een hele actuele studie uit Oostenrijk, waaruit blijkt dat het eten van deze oude regionale rassen in sommige gevallen kan werken als een desensibilisatie. Dat dus in veel gevallen ook nieuwere rassen, hoewel je je afvraagt waarom je die nog zou eten, weer verdragen kunnen worden.
En hier in de Eifel zijn er allerlei soorten appels en peren die hier al 2-300 jaar worden verbouwd. Deze hebben zich natuurlijk ook perfect aangepast aan dit klimaat en deze bodem. En het is voor mij ook gewoon een hobby, omdat je veel veredelingen in de winter doet, van januari tot maart.
Voor velen is dat een dode tijd, en ik heb ontdekt dat het bijna beter is dan mediteren. Dus als je gewoon wat snoeitechnieken toepast en je boompjes opbindt met een kannetje thee en een terrasverwarmer, en daar dan in januari vier uur aan werkt, is dat ook een mooie afwisseling ten opzichte van de hectische dagelijkse gang van zaken.

Dennis: Ja dat klopt, vooral als je zo veel reist, zoals jij. Je hebt net verwezen naar een opleiding. Dat moet je toch ergens geleerd hebben. Waar heb je al die kennis vandaan gehaald? En je bent ook nog zeer onderlegd in andere onderwerpen. We hadden het al over darmgezondheid, enzovoort. Hoe vond je de tijd om al die kennis op te doen?

Michael: Ik herinner het me nog goed. In 2015 was ik voor het eerst op de Krameterhof in Lungau in Oostenrijk, waar Josef Holzer zijn permacultuurboerderij van 45 hectare runt. Ik weet nog dat het een vierdaags seminar was, gewoon een introductie in permacultuur. En ik lag op de tweede avond in mijn tent op de camping, en ik hoopte stiekem dat het niets voor mij zou zijn.
Ik wist de kosten, je moet naar Oostenrijk reizen, maar op de tweede dag was het duidelijk dat wat hij daar op zijn 45 hectare doet, zo ongelooflijk was dat iets in mij zei: je moet deze kennis vergaren. En toen ben ik een jaar lang elke week van woensdag tot zondag naar Oostenrijk gereisd en heb ik alles geleerd over groenteteelt, plaagbestrijding, en ook over veeteelt, omdat hij ook werkt met oude rassen van runderen en varkens. En ja, het was dus een volledige jaaropleiding tot gecertificeerd permacultuurpraktijker.

Opleiding met de Tuin-Basics

Dennis: Oké, maar jouw verhaal eindigt hier nog lang niet. Tot nu toe was alles mega interessant en erg boeiend, ook het radioprogramma trouwens. Dat was waarschijnlijk een stuk korter dan ons gesprek hier, maar ook heel interessant, want dit onderwerp spreekt de mensen duidelijk aan.
Zelfvoorzienend zijn, hoe pak je dat aan met al die dingen in de bodem, plaagbestrijding en noem maar op. En je geeft je kennis ook door, dat is precies wat ik bedoel, daar gaat het nu ook verder mee. Mensen kunnen jou en het Oogstparadijs benaderen. We laten alles zien, jullie hoeven niets op te schrijven, onze kijkers zullen alles te zien krijgen. Maar ze kunnen zich bij jou laten opleiden.

Michael: Precies. Wat we hebben gemerkt, is dat mensen vaak beginnen met hun eigen zelfvoorzienende tuin, maar dan eten de slakken alles op, of de zaden komen niet goed op. En in het gesprek merk je dat het kleine foutjes zijn geweest, die dan verwoestend hebben gewerkt, namelijk gewoon frustratie. Iedereen heeft stress, iedereen heeft veel te doen, en zoals gezegd, het zijn zoveel kleinigheden die mis zijn gegaan, maar er waren zelden grote fouten bij. Dus hebben we nu een grote "Tuin-Basics" cursus ontworpen. Zo noemen we het.
Het idee was om elke maand een weekend te organiseren, van vrijdagmiddag tot zondagmiddag. We beginnen in april en doen dan een weekend in mei, juni en juli. Zodat mensen, wanneer we iets doen met voorzaaien van planten of het voorbereiden van bedden, ook kunnen zien: wanneer gaat dat in de bedden? Hoe bouw je een verhoogd bed, een kuilbed of wat dan ook. En dat mensen echt de kans krijgen om een heel tuinjaar tot de oogst mee te maken.
En we hebben nog iets speciaals. We willen het volgend jaar in april openen. Ik heb de Strotzbüscher Mühle leren kennen en waarderen. Hans en Sonja, die het beheren, zijn een super lief stel. Hans heeft al behoorlijk wat fruitbomen en hij stond volledig open voor dit onderwerp. We hebben nu een speciaal seminar, van vrijdag tot zondag, compleet met overnachtingen en verzorging. Daarin worden fruitbomen veredeld. Het idee is dat de deelnemers daarna zelf een slagingspercentage van 80% halen bij het veredelen van fruitbomen.
Ja, en ik ben nu aan het kijken met welke appelrassen we gaan werken. We zullen waarschijnlijk veel Nederlands publiek hebben, want Hans is Nederlander. En ja, we kijken nu gewoon wat we weer kunnen bedenken om het interessant te maken.

Dennis: Dus zelfs met een slagingsgarantie!

Michael: 80%, als ze een beetje handig zijn.

Dennis: Heel goed. Zijn er nog plaatsen beschikbaar? Het is een populair onderwerp. Hebben jullie nog plaatsen voor 2019?

Michael: Ja, we hebben plaatsen vrij. De trend bij deze seminars is dat mensen zich vaak op het allerlaatste moment aanmelden. Dat hoor ik van veel opleidingsinstituten. Daarom heb ik nu voor begin februari een deadline gezet. Maar we hebben zeker voldoende aanmeldingen dat de seminars met bijna zekerheid doorgaan.
Het is natuurlijk altijd spannend als je voor de eerste keer een seminar aanbiedt. Jij bent een ervaren spreker, maar je hebt nog nooit zelf een seminar opgezet. We experimenteren nu ook met Facebook- en Instagram-advertenties. Het is een nieuw gebied. Spannend!

Dennis: Wij vinden het mega boeiend. We ondersteunen het zoveel mogelijk, niet alleen als buren en als bedrijf, maar in het algemeen. Wij houden ons ook bezig met deze onderwerpen, zoals fytotherapie en werkzame stoffen uit deze richting. Dit is natuurlijk ook een groot thema in ons productassortiment.
Ja, vooral, hoe krijg je die stoffen? Hoe ga je ermee om? Hoe teel je ze? Het is een mega onderwerp, een geweldig onderwerp. Je kunt ook horen dat jij er echt voor leeft. Het is een echte passie.
Heel boeiend. Als afsluiter voor vandaag, heb je nog een tip? Dan kunnen onze kijkers iets meenemen voor de komende maanden. We hebben gesproken over de winter, een beetje, misschien een kleine tip voor onze kijkers over de winter?

Michael: De winter is helaas altijd een dode tijd in het tuinbouwseizoen. Vanaf december gaan we weer in de boeken kijken: wat kunnen we volgend jaar doen? Maar mijn tip is om je eens te verdiepen in wintertuinieren. Er zijn heel interessante boeken over. Iedereen die in ieder geval een kleine kas heeft, kan tot januari, februari zijn eigen gewassen blijven telen. En dan kunnen jullie natuurlijk ook deelnemen aan onze fruitboom-veredelingsweekenden. Van januari tot april kunnen we nog volop eigen fruitbomen veredelen.

Dennis: Geweldig, dank je wel Michael voor dit inkijkje in het Oogstparadijs. Als jullie vragen hebben, stel ze gerust. We sturen ze graag door. We wensen je veel succes met het Oogstparadijs en veel geluk voor het volgende seizoen.
We spreken elkaar volgend jaar zeker weer. Tot dan, alle goeds, en bedankt voor het kijken en luisteren. Tot de volgende keer!

Michael: Bedankt, tot ziens!

Over Michael Schlimpen

Michael Schlimpen is een ervaren natuurgeneeskundige met een passie voor planten en natuurlijke geneeskunde. Naast zijn werk in de natuurgeneeskundige praktijk runt hij het project "Hinterbächlers Oogstparadijs", een indrukwekkend stuk land waar hij de principes van permacultuur toepast. Hij biedt ook seminars en opleidingen aan om zijn kennis over permacultuur, oude fruitsoorten en natuurlijke teelt te delen. Zijn praktijk en tuin getuigen van zijn toewijding aan de natuur en gezondheid.