De Zuur-Basebalans en Hoe Onze Voeding Deze Beïnvloedt
De zuur-basebalans van ons lichaam is een kwetsbaar en complex systeem, cruciaal voor verschillende metabole processen, dat door onze voeding wordt beïnvloed.
Wat is de Zuur-Basebalans?
De zuur-basebalans van ons lichaam is een kwetsbaar en complex systeem dat verbonden is met een verscheidenheid aan verschillende metabolische processen. Een evenwicht tussen basen en zuren in ons lichaam is essentieel, omdat alle lichaamsfuncties alleen soepel kunnen verlopen als er een constante pH-waarde wordt gehandhaafd. Om dit evenwicht te behouden, heeft ons lichaam speciale bufferm mechanismen die de pH-waarde strikt tussen 7,35 en 7,45 reguleren. Zelfs de kleinste afwijkingen kunnen ervoor zorgen dat enzymen niet goed functioneren en bepaalde metabolische processen minder optimaal verlopen.
Als de pH-waarde boven een fysiologische grens stijgt en verder verschuift naar het basische gebied, spreekt men van alkalose of alkalinisatie. Daarentegen, als de pH-waarde onder de fysiologische grens zakt en een zuurdere waarde aanneemt, wordt dit acidosis of overzuurvorming genoemd. Beide kunnen ernstige gezondheidsproblemen met zich meebrengen, want een evenwichtige zuur-basebalans is onmisbaar voor de functie van onze cellen en voor de gereguleerde werking van ons hele metabolisme. Onze zuur-basebalans kan verstoord worden door bijvoorbeeld intensieve vasten, intensieve lichamelijke activiteit, verhoogde alcoholconsumptie, of de aanwezigheid van diabetes mellitus.
De Buffersystemen van Ons Lichaam
Cruciaal voor de regulatie van onze zuur-basebalans zijn de longen en de nieren. Door middel van een meer of minder sterke uitademing van CO2 (koolstofdioxide) met de uitgeademde lucht kunnen de longen zowel een alkalinisatie als een verzuring van het weefsel tegengaan. Dit buffervormingsproces wordt ondersteund door de activiteit van de nieren. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan het instellen van de concentratie van het zogenaamde bicarbonaat (HCO3-), dat een van de belangrijkste bufferstoffen in ons lichaam is. In geval van verzuring kan bicarbonaat vrije H+-ionen opnemen en neutraliseren. Fosfaat en ammonium werken op dezelfde manier. De opgenomen "zure" H+-ionen worden uiteindelijk eenvoudig via de urine uitgescheiden.
Samenvattend werken de longen en nieren nauw samen bij de regulatie van het zuur-base-evenwicht en dragen zij bij aan het handhaven van de pH-waarde
- door de uitscheiding van CO2 via de ademhaling,
- door de uitscheiding van H+-ionen via de urine, en
- door de heropname van bicarbonaat (HCO3-) in de nieren.
Hoe Worden Zuren Gevormd?
Zuren ontstaan vooral tijdens de stofwisseling van eiwitten en hun bouwstenen, de aminozuren, en moeten uit ons lichaam worden uitgescheiden. Verschillende mechanismen en systemen staan ons lichaam hiervoor ter beschikking. Als deze echter overbelast zijn en het organisme de vrijkomende zuren niet meer voldoende kan afbreken, accumuleren ze in het lichaam en komt het tot een overzuurvorming, de zogenaamde metabolische acidose.
Onze huidige westerse voeding wordt steeds gekenmerkt door een hoog aandeel van dierlijke voedingsmiddelen, zoals vlees, vis, melk en melkproducten en eieren, en daarmee ook door een hoog eiwitgehalte. Plantaardige voedingsmiddelen, die rijk zijn aan vitamines en mineralen en relatief weinig eiwitten bevatten, komen daarentegen veel te weinig op ons bord. Dit leidt er in het algemeen toe dat onze voeding de neiging heeft om meer zuren dan basen in ons lichaam te laten ontstaan en de verhouding snel uit balans kan raken.
Overzicht van Voedingsmiddelen: Zuren- en Basenvormers
Elk voedingsmiddel bestaat uit talloze ingrediënten die in verschillende hoeveelheden aanwezig zijn en ook anders worden gemetaboliseerd. Zuren ontstaan voornamelijk tijdens de afbraak van aminozuren, de bouwstenen van eiwitten. Eiwitrijke voedingsmiddelen, en daarmee rijk aan aminozuren, zijn vooral voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, zoals vlees, melk, eieren en daaruit vervaardigde producten. Ze worden dus geclassificeerd als zuurvormers. De meeste plantaardige voedingsmiddelen bevatten daarentegen minder eiwitten en meer basische mineralen, zoals natrium, kalium, magnesium en calcium, waardoor ze als basenvormers worden beschouwd.
Overigens: Zoute drop bevat ammoniumchloride, dat in grotere hoeveelheden de normale ionenbalans beïnvloedt en zelfs kan leiden tot metabolische acidose.
Of een voedingsmiddel als zuur of basisch wordt geclassificeerd, kan echter niet aan de smaak van het voedingsmiddel worden afgeleidt. Had je gedacht dat de zuur smakende citroen eigenlijk tot de basische voedingsmiddelen behoort? De onderzoekers Remer en Manz hebben daarom een waarde ontwikkeld waarmee het effect van afzonderlijke voedingsmiddelen op de zuur-basebalans kan worden beoordeeld. Dit is de PRAL-waarde ("potential renal acid load"). Het weerspiegelt de potentiële zuurbelasting van de nieren en geeft aan hoe hoog de zuur uitscheiding via de nieren is bij de consumptie van 100 g van het betreffende voedingsmiddel. Voedingsmiddelen met een negatieve PRAL-waarde zijn alkaliserend, voedingsmiddelen met een positieve PRAL-waarde zijn zuurvormend.
In de tabel vind je een overzicht van de gemiddelde PRAL-waarden van verschillende voedingsgroepen.
Opgelet: De PRAL-waarden zeggen aanvankelijk niets over de pH-waarde van een voedingsmiddel. Ze geven slechts de basen- of zuurvormende neiging aan in het kader van de stofwisseling in ons lichaam.
| Gemiddelde PRAL-waarden van Verschillende Voedingsgroepen | |
| Voedingsgroep | PRAL (mEq per 100 g voedingsmiddel) |
Fruit & Sappen |
-3,1 |
 Groenten |
-2,8 |
Vetten & Oliën |
0 |
 Melk & Zuivelproducten |
+1,0 |
Brood |
+3,5 |
 Pasta, Spaghetti |
+6,7 |
Vis |
+7,9 |
 Kaas (< 15 g Eiwit per 100 g) |
+8,0 |
Vlees & Vleesproducten |
+9,5 |
 Kaas (> 15 g Eiwit per 100 g) |
+23,6 |
Alkaliserende, oftewel basenvormende voedingsmiddelen zijn plantaardige voedingsmiddelen zoals fruit, groenten, salades en vruchtensappen. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, bevatten citrusvruchten bijzonder veel basische mineralen die worden gemetaboliseerd tot bicarbonaat. Mineralenrijke waters die rijk zijn aan bicarbonaat hebben ook een alkaliserend effect. Vooral dierlijke voedingsmiddelen en producten daarvan zijn zeer rijk aan eiwitten en worden daarom als zuurvormende voedingsmiddelen beschouwd. Verschillende sulfaatrijke voedingsmiddelen, zoals brood en gebak - die vooral de zwavelhoudende aminozuren cysteïne en methionine bevatten - en fosforhoudende dranken van bekende fabrikanten vallen ook in deze categorie.
Vraag je je af waarom vetten en oliën een gemiddelde PRAL-waarde van nul hebben? Dat komt simpelweg omdat ze vrijwel geen eiwitten of mineralen bevatten, en dus geen potentieel zuur- of basenvormende componenten aanwezig zijn.
In een wetenschappelijke studie zijn verschillende voedingsvormen en hun effecten op de zuuruitscheiding met de urine gemeten. De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat een lacto-vegetarisch dieet, waarbij zuivelproducten en honing worden gegeten maar geen vlees, vis of eieren, de laagste zuurbelasting veroorzaakt. Een gemiddelde zuuruitscheiding vond plaats bij een dieet met een gematigd eiwitgehalte, terwijl de hoogste zuuruitscheiding resulteerde uit een eiwitrijke voeding.*
Bronnen
- Quelle-1
-
Plantaardige oliën vergeleken: koude persing vs. industriële olieproductieOf het nu gaat om koolzaadolie, olijfolie of arganolie – plantaardige oliën verschillen niet alleen in smaak, maar ook fundamenteel in hun productie. Wie bij de aankoop van olie bewust een keuze maakt, vraagt zich vaak af: wat is het verschil tussen koudgeperste en geraffineerde oliën? En waarom speelt de productiemethode zo’n beslissende rol voor kwaliteit, aroma en gebruik? In deze gids leggen we uit hoe industriële olieproductie en koude persing werken, waarin de twee methoden verschillen – en wat dit concreet betekent voor bekende eetbare oliën zoals koolzaadolie, olijfolie en arganolie.weiterlesen -
Het kleine spoorelement met een groot effectWaarom jodium meer is dan alleen een voedingsstof – en waarom een goede voorziening in het dagelijks leven belangrijk blijft.weiterlesen -
Zwarte komijnolie: geschiedenis, plant en kwaliteit – van de oudheid tot vandaagAl duizenden jaren gewaardeerd – van het oude Egypte tot vandaag: zwarte komijnolie uit Nigella sativa fascineert door zijn rijke traditie, kruidige aroma en bijzondere kwaliteit. Ontdek waarom vooral Egyptische, koudgeperste zwarte komijnolie wereldwijd zo’n goede reputatie heeft en wat hoogwaardige zwarte komijnoliecapsules kenmerkt.weiterlesen -
Rustig inslapen – flexibel blijven: De BioProphyl Slaap Spray als praktische aanvullingWie ’s avonds tot rust wil komen, is vaak op zoek naar een eenvoudige en flexibele oplossing. Onze Slaap Spray biedt precies dat: hij is eenvoudig in gebruik, past in elke avondroutine en is altijd binnen handbereik, ook tijdens reizen of bij wisselende dagindelingen. Als aanvulling op klassieke melatoninecapsules of gewoon tussendoor zorgt hij ervoor dat ontspanning en slaap gemakkelijker in het dagelijks leven kunnen worden geïntegreerd.weiterlesen -
Bètaglucanen en mannanen uit gist – onzichtbare helpers in uw voedingGist zit niet alleen in brood of bier – in de celwand bevinden zich speciale voedingsvezels: bètaglucanen en mannanen, die de afgelopen jaren intensief zijn onderzocht. In dit artikel leest u wat deze vezels uit gistcellen zijn, hoe ze van elkaar verschillen en waar ze in het dagelijks leven voorkomen – van voedingsmiddelen tot gistcelwandcomplexen zoals ons Makro-Immun-product.weiterlesen -
Rustig slapen ondanks de tijdsveranderingDie Zeitumstellung bringt oft unseren inneren Rhythmus durcheinander – doch mit sanften Routinen und gezielter Unterstützung gelingt der Übergang entspannter. Entdecken Sie, wie „Innere Ruhe“ und „Melatonin“ helfen können, wieder besser zu schlafen – und profitieren Sie von einem praktischen 7-Tage-Plan für einen sanften Start in den neuen Takt.weiterlesen -
De legende van de antieke fontein van de jeugdDe wens naar jeugd en schoonheid begeleidt de mensheid al duizenden jaren. Zelfs in de oudheid waren er verhalen over wonderlijke bronnen waarvan het water reinheid, genezing en een langer, vitaler leven beloofde. Dergelijke mythen zijn culturele spiegels: ze vertellen minder over wetenschappelijke effecten en meer over de hoop en verlangens van hun tijd.weiterlesen -
Braungläser: Warum wir bei BioProphyl auf amberfarbenes Glas setzenBraunglas kennen Sie sicher aus der Apotheke, von Bierflaschen oder aus unseren Nahrungsergänzungsmitteln. Seine dunkel‑goldene Farbe wirkt nicht nur hübsch – sie erfüllt eine wichtige Aufgabe. In diesem Beitrag erfahren Sie, warum amberfarbenes Glas Ihre sensiblen Inhaltsstoffe schützt, wie Glas den Geschmack nicht beeinflusst und wie Sie die robusten Gläser ganz einfach mehrfach nutzen können.weiterlesen -
Magnesiumpoeder goed oplossen – geduld loontHerken je dit? Je doet magnesiumpoeder in een glas, roert als een gek, en toch blijven er kleine klontjes op het water drijven of zakken naar de bodem. Frustrerend – maar het goede nieuws is: met een beetje geduld en de juiste watertemperatuur kun je dat voorkomen. In dit artikel laten we je zien waarom het helpt om magnesium even in lauw water te laten staan en hoe je het poeder heel eenvoudig oplost.weiterlesen -
Wat is een darmreiniging?Verliefden voelen een ‘kriebelen in hun buik’, we nemen beslissingen ‘uit ons buikgevoel’ en hebben een ‘goed buikgevoel’ als we zelfverzekerd zijn. U kent deze traditionele uitdrukkingen vast allemaal en ze maken duidelijk dat ons spijsverteringskanaal al heel lang een heel bijzondere betekenis heeft. Wetenschappers hebben dit daarom grondig onderzocht en konden aan de hand van talloze studies steeds gedetailleerder aantonen dat onze darmen zelfs een eigen zenuwstelsel hebben. Dit werkt nauw samen met de hersenen en wisselt waardevolle informatie uit met hen. Uit deze bevindingen is ook de benaming van deze relatie als ‘darmbrein’ of ‘buikbrein’ voortgekomen.weiterlesen -
Voedingstips voor een succesvolle darmreinigingEen gezonde darm is cruciaal voor ons welzijn en onze gezondheid. In dit artikel lees je hoe je met een darmkuur je spijsvertering kunt ondersteunen en weer in balans kunt brengen. We geven je tips voor de juiste voeding en laten je zien welke voedingsmiddelen bijzonder gunstig zijn. Ontdek hoe een darmkuur verloopt en welke rol voedingssupplementen daarbij kunnen spelen. Een evenwichtige voeding is de basis van elke succesvolle darmkuur. In dit artikel leer je niet alleen welke voedingsmiddelen bijzonder geschikt zijn, maar krijg je ook een praktisch voedingsplan aangereikt. Zo kun je de darmkuur effectief ondersteunen en je voeding op lange termijn darmvriendelijk maken.weiterlesen -
Darmreiniging fase II-A Melkzuur- en bifidobacteriënDarmreiniging fase II-A geeft je darmen precies wat ze nodig hebben na een succesvolle reiniging: 10 hoogwaardige melkzuur- en bifidobacteriestammen – maagsapresistent, plantaardig en nauwkeurig gedoseerd. Deze opbouwformule sluit perfect aan op fase I en ondersteunt je darmflora bij een nieuwe start – voor meer balans van binnenuit.weiterlesen