Heksenuien, bosknoflook of wormlook?
Inmiddels bestaan er veel alternatieve benamingen voor daslook, dat zijn oorsprong in Europa heeft. In tegenstelling tot andere kruiden stelt het vrij ongebruikelijke eisen aan zijn groeiplaats. Het geeft de voorkeur aan vochtige en schaduwrijke gebieden met kalkhoudende, voedselrijke bodems, zoals in ooibossen en langs beken en rivierlaagten. Van stilstaand water houdt het daarentegen helemaal niet. Omdat het zich snel en over grote oppervlakken verspreidt, kunt u het ook in veel parken en tuinen aantreffen.
Koning Karel de Grote nam daslook al op in zijn ‘Capitulare de Villis vel curtis imperialibus’ (kortweg Capitulare de villis). Dit is een soort instructie voor het beheer en onderhoud van landgoederen en tuinen. In dit werk worden vooral planten met geneeskrachtige eigenschappen gecatalogiseerd en beschreven. In de 16e eeuw beschreef Hieronymus Bock daslook in een kruidenboek en maakte hij tekeningen van de plant. Ook Leonard Fuchs beschrijft de plant samen met knoflook in zijn uitgebreide monografieën. Hij spreekt daarbij over tuin-, veld- en bosknoflook, waarbij met die laatste daslook wordt bedoeld. In veel geschriften en boeken wordt het vaak als beter dan knoflook voorgesteld.
Niet verwarren!
Daslook is een meerjarige kruidachtige plant die tot 50 cm hoog kan worden. De bladeren zijn lancetvormig met een driekantige steel. Kenmerkend is de kleur van de bladeren: aan de bovenkant zijn ze donkergroen en mat, aan de onderkant lichter. Bovendien lopen de bladnerven in de lengte naar de bladpunt. Als u de witte bloemen, die bolvormig gerangschikt zijn, goed bekijkt, herkent u hun sterachtige vorm. Daslook moet echter vóór de bloei worden geoogst, omdat het anders bitter smaakt.
Wie wil, kan daslook op veel plaatsen zelf verzamelen. Daarbij is echter voorzichtigheid geboden, want het lijkt sterk op zijn giftige dubbelgangers lelietje-van-dalen en herfsttijloos. Er is echter een opvallend kenmerk waaraan de planten goed te onderscheiden zijn: hun geur. Wanneer u daslookbladeren tussen uw vingers wrijft, komt een typische knoflookgeur vrij. Bij lelietje-van-dalen en herfsttijloos is dit niet het geval. Bovendien zijn de bladeren van daslook mat, terwijl die van lelietje-van-dalen glanzen.
Om zoveel mogelijk kruidenliefhebbers van het verzamelen van daslook te laten genieten, moet in principe nooit meer worden geoogst dan voor eigen dagelijks gebruik nodig is en mogen grotere oppervlakken niet worden leeggeplukt. In natuurreservaten geldt een absoluut verzamel- en plukverbod, dat omwille van het behoud van de biodiversiteit beslist moet worden nageleefd. Een goed en eenvoudig alternatief is daslook in uw eigen tuin of op de vensterbank kweken. Jonge planten zijn in veel kwekerijen verkrijgbaar.
Rijk aan secundaire plantenstoffen
Planten van het geslacht Allium worden niet alleen in de natuurgeneeskunde vooral gewaardeerd om hun hoge gehalte aan zwavelhoudende componenten. Deze zijn ook verantwoordelijk voor de uitgesproken knoflookachtige geur van daslook. Als belangrijkste bestanddelen verdienen glutamylpeptiden en sulfoxiden bijzondere aandacht. Daarvan komen zogeheten S-alk(en)yl-L-cysteïnesulfoxiden, die aanvankelijk geurloos zijn, in bijzonder hoge concentraties voor. De afbraakproducten daarvan, zoals thiosulfinaten en (poly)sulfiden, zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de kenmerkende smaak en geur van daslook en voor de meeste biologische eigenschappen. Daarnaast wordt daslook ingedeeld bij het methiïne-/alliïnetype. Door de afbraak van het aminozuur alliïne ontstaat de thiosulfinaatverbinding allicine, ook diallylthiosulfinaat genoemd.
Het belang van zwavel voor ons lichaam
Zwavel staat op de 15e plaats op de lijst van meest voorkomende elementen en komt naar schatting voor 0,048 % voor in de bovenste, 16 km dikke aardkorst. In onze voedingsmiddelen komt zwavel vooral voor in de vorm van de zwavelhoudende aminozuren cysteïne en methionine. Beide zijn aanwezig in de eiwitten van zowel plantaardige als dierlijke voedingsmiddelen. Daarbij moet men bedenken dat dierlijke voedingsmiddelen vaak niet alleen meer eiwit, maar ook meer zwavelhoudende aminozuren bevatten dan plantaardige. Vooral mensen die overwegend plantaardig, dus vegetarisch of veganistisch eten, moeten daarom op voldoende zwavel letten. Als plantaardige zwavelbronnen zijn vooral maïs en haver aan te bevelen, omdat ze rijk zijn aan cysteïne en methionine. In daslook komen, zoals hierboven beschreven, niet aan eiwitten gebonden zwavelvarianten voor.
Zwavel is voor ons lichaam onmisbaar, omdat het een belangrijk bestanddeel is van eiwitten, enzymen en co-enzymen. Zo is het bijvoorbeeld een bouwsteen van co-enzym A, het hormoon insuline en de enzymen glutathionperoxidase en glutathiontransferase, die zich in de lever bevinden en een doorslaggevende rol spelen bij de ontgifting. Ieder mens heeft een zwavelvoorraad van ongeveer 2,1 mg per kilogram lichaamsgewicht. Er bestaan tot nu toe geen aanbevelingen voor een dagelijkse inname.
Naast zwavelhoudende stoffen is daslook rijk aan polyfenolen, mineralen en chlorofyl. Het gehalte aan zwavelhoudende en andere secundaire plantenstoffen is onderhevig aan natuurlijke schommelingen en varieert sterk, omdat het van veel verschillende factoren afhangt, zoals omgevings- en groeiomstandigheden en verwerking.
Overigens zijn ook alfa-liponzuur, MSM, L-glutathion en chondroïtine- en glucosaminesulfaat, zoals die in ons gewrichtscomplex voorkomen, goede bronnen van zwavel.
Daslook in de traditionele geneeskunde
Zoals u al hebt gelezen, heeft daslook een opmerkelijk lange geschiedenis en uiteenlopende toepassingen. De veelzijdige geleerde Hildegard von Bingen (1098 tot 1179) schreef het groene kruid onder meer spijsverteringsbevorderende en reinigende eigenschappen toe. In de oudheid en de middeleeuwen werden daslookbladeren bijvoorbeeld rauw, gekookt, in wijn gekookt of ingelegd in azijn gegeten. Daarnaast heeft de plant zich ook bij uitwendig gebruik bewezen.
Moderne farmacologische studies hebben veel eigenschappen die aan daslook worden toegeschreven al kunnen bevestigen. Het veelzijdige potentieel blijkt uit het langdurige gebruik en talrijke ervaringsverslagen. Daarom is het een onmisbaar onderdeel van ons uitscheidingsprogramma.



