De stofwisseling en de energiebalans
Zoals eerder vermeld heeft het lichaam energie uit de voeding nodig, die het gebruikt om de lichaamsmassa en lichaamsfuncties in stand te houden. De hoogte van de energiebehoefte, dus de hoeveelheid energie die het daarvoor minimaal nodig heeft, hangt af van veel verschillende factoren. Daaronder vallen voornamelijk het lichaamsgewicht, geslacht, leeftijd en genetische kenmerken. Via voeding en lichamelijke beweging kunnen we regelen hoeveel energie het lichaam ter beschikking heeft. Als de beschikbare energie overeenkomt met de behoefte, blijft het lichaamsgewicht constant. Als het lichaam meer ter beschikking heeft dan het nodig heeft, slaat het het overtollige deel op voor slechte tijden en komen we aan. Omgekeerd betekent dit dus dat het lichaamsgewicht alleen kan afnemen als het lichaam minder energie ter beschikking heeft dan het nodig heeft om zijn functies in stand te houden.
Metabole flexibiliteit
Een maat voor de stofwisselingsactiviteit is metabole flexibiliteit. Die beschrijft het vermogen van een organisme om op veranderingen te reageren en voedingsstoffen te gebruiken op basis van de functionele behoeften. Wat betekent dat voor de gezondheid en hoe hangt het voedingspatroon daarmee samen?
Hoe groter de metabole flexibiliteit van de stofwisseling, hoe beter het organisme de energievoorziening kan waarborgen en aanpassen aan veranderende omstandigheden, zoals periodiek vasten, wisselende samenstellingen van maaltijden, lichamelijke beweging of veranderingen in de omgeving. Vasten verandert de stofwisselingsactiviteit daarbij sterk. Na een koolhydraatrijke maaltijd stijgt de bloedsuikerspiegel en geeft de alvleesklier meer insuline af. Hierdoor kan de suiker in de cellen worden opgenomen. Tegelijkertijd wordt echter ook het vetweefsel gestimuleerd om meer vetmoleculen uit vetzuren en glucose te synthetiseren. Tijdens een vastenperiode komt daarentegen meer glucose vrij uit de lever en worden meer in het vetweefsel opgeslagen vrije vetzuren vrijgemaakt. Deze laatste zijn vooral nodig voor de energievoorziening van de skeletspieren en het hart. Dit vermogen van vetweefsel om bij een calorieoverschot vetzuren op te slaan en ze bij een caloriebeperking vrij te geven, is een bepalende factor voor de metabole flexibiliteit.
Naast voeding is lichamelijke beweging een andere factor die metabole flexibiliteit vereist en mede beïnvloedt. Afhankelijk van de duur en intensiteit van de activiteit neemt de energiebehoefte toe, waardoor de energievoorraden en stofwisselingsroutes op heel verschillende manieren worden aangesproken. Om uw doelen voor uw figuur te bereiken, zou u dus naast aanpassing van uw voeding ook uw bewegingspatroon onder de loep moeten nemen en uw dagelijks leven zo actief mogelijk moeten maken.
Een gezonde stofwisseling heeft beweging nodig
Zonder beweging gaat het niet. Wie veel beweegt, verhoogt immers zijn energieverbruik en verbrandt daardoor meer calorieën. Dat ondersteunt samen met de voeding de gewichtsbeheersing. Lichamelijke activiteit heeft daarnaast nog veel andere positieve effecten. Door de spieren regelmatig te gebruiken, bij voorkeur via gerichte spiertraining of duursporten, versterkt u ze en gaat u de normale afname van spiermassa door veroudering tegen. Dat is interessant omdat onze spieren de stofwisseling pas echt op gang brengen. Stel u twee personen voor die allebei 80 kg wegen, maar een verschillende lichaamssamenstelling hebben. De eerste persoon met een groot aandeel spiermassa verbruikt zelfs in rust aanzienlijk meer energie dan de tweede persoon met een kleiner aandeel spiermassa.
Hoe zwaarder en intensiever de activiteit en hoe langer ze duurt, hoe meer calorieën u verbrandt: een logisch verband. Dat betekent echter niet dat u dagelijks urenlang rondjes door het park moet lopen of op de fiets moet zwoegen. Ook dagelijkse activiteiten mogen niet worden onderschat! Leg korte afstanden bijvoorbeeld eens te voet af in plaats van met de auto of neem de trap in plaats van de lift. Wie actief is, verhoogt zijn energieverbruik en voelt zich meteen veel beter.
Kies activiteiten die u leuk vindt, eventueel samen met een partner of in een groep. Meer hierover leest u ook in ons blogartikel ‘Rustige fitness’.
Talrijke onderzoeken hebben aangetoond dat regelmatig sporten goed kan zijn voor lichaam, geest en ziel. De stofwisselingsactiviteit verbetert duurzaam en het hele hart- en vaatstelsel blijft fit. Nog een positief aspect: door beweging komen meer gelukshormonen in het lichaam vrij. Probeer het!



