Wierook – veel meer dan alleen een middel om te branden
De wierookhars van de voornamelijk in India voorkomende soort Boswellia serrata wordt al meer dan 3.000 jaar onder de naam ‘Salai guggal’ gebruikt in de traditionele Indiase geneeskunst, de ayurveda. De bereidingen worden daarbij onder andere gebruikt voor het gewrichtsstelsel, de darm en de luchtwegen, in de vorm van poeders, zalven en extracten. Zelfs in cosmetica en als toevoeging aan dranken en gerechten is wierook inmiddels erg populair en wordt het gewaardeerd om zijn veelzijdige eigenschappen.
In de afgelopen decennia hebben Indiase apothekers en artsen, maar ook onderzoekers in Duitsland, de eerste klinische onderzoeken naar therapeutische toepassingen van wierook uitgevoerd. Verschillende studies met de ruwe hars, extracten en afzonderlijke harscomponenten, waaronder boswelliazuren, wijzen op veelbelovende en vooral dosisafhankelijke effecten. Het grootste potentieel voor verschillende toepassingsgebieden werd aangetoond voor de zogeheten β-boswelliazuren.
Hoe wordt wierook geproduceerd?
Wierookextract wordt gewonnen uit de hars van wierookbomen die behoren tot het geslacht Boswellia uit de balsemboomfamilie en vooral groeien in de droge gebieden van Afrika en in Arabië en India. Voor onze wierookcapsules gebruiken we Indiase wierook (Olibanum indicum) van de sabalboom (Boswellia serrata), die het best gedijt in droge, bergachtige gebieden van India.
Om de hars te winnen, worden op 10 tot 30 plaatsen insnijdingen gemaakt in de stam en dikke takken van de wierookbomen. Met speciaal gereedschap kan de hars die als siroop naar buiten komt na het drogen worden afgeschraapt. Ze stolt tot klonten en onregelmatige druppels met een geelachtige tot bruinachtige kleur en een breekbaar, wasachtig oppervlak. Per boom kan ongeveer één kilogram hars worden geoogst. Omdat de hars zowel alcoholoplosbare als wateroplosbare componenten bevat, wordt ze ook gomhars genoemd.
De kwaliteit van Indiase wierookhars voor medisch gebruik wordt beschreven in de Europese Farmacopee. Wierook die in kerken wordt gebrand, heeft een mindere kwaliteit en is vaak afkomstig van de Arabische en Afrikaanse Boswellia-soorten Boswellia sacra (ook Boswellia carteri) en Boswellia frereana. Ook de gomhars van andere soorten kan voor de productie van wierook worden gebruikt. De verschillende harsen verschillen soms aanzienlijk in samenstelling en aanwezige bestanddelen.
De bestanddelen van Indiaas wierookextract
Indiase wierookhars onderscheidt zich door een grote verscheidenheid aan bestanddelen. Kenmerkend zijn etherische oliën met hoge gehalten aan verschillende terpenen, slijmstoffen, eiwitten, specifieke harsstoffen en andere secundaire plantenstoffen. Tot nu toe konden meer dan 200 componenten worden geïdentificeerd. Vooral de boswelliazuren gelden als waardegevend.
In eenvoudig wierookpoeder zijn deze met ongeveer 1 % slechts in kleine hoeveelheden aanwezig; in een extract komen ze daarentegen in geconcentreerde vorm voor. Vaak gaat het om extracten met een boswelliazuurgehalte van 65 %. Bij ons is dat anders, want onze wierookcapsules bevatten een hooggedoseerd extract met 85 % boswelliazuren.
Boswelliazuren behoren vanwege hun ringstructuur tot de zogeheten pentacyclische triterpenen. In totaal zijn tot nu toe meer dan een dozijn verschillende boswelliazuren gevonden, waarvan echter slechts enkele de gewenste eigenschappen in bijzonder hoge mate bezitten. Daartoe behoren β-boswelliazuur, 3-acetyl-β-boswelliazuur, 11-keto-β-boswelliazuur (KBA) en vooral 3-acetyl-11-keto-β-boswelliazuur (AKBA). Volgens de Europese Farmacopee wordt de kwaliteit van een wierookextract in belangrijke mate bepaald door de concentraties AKBA en KBA.



