Kennis over voedingsstoffen

Voedingssupplementen juist gebruiken

Voedingssupplementen bieden een praktische mogelijkheid om de dagelijkse voeding met geselecteerde voedingsstoffen aan te vullen. Maar wat zijn voedingssupplementen precies en hoe gebruikt u ze op de juiste manier? In dit artikel leest u alles wat belangrijk is over juist gebruik, kwaliteit en correcte etikettering. We bespreken welke voedingssupplementen zinvol zijn en hoe u ze effectief in uw dagelijks leven kunt opnemen.
Voedingssupplementen juist gebruiken

Wat zijn voedingssupplementen?

Voedingssupplementen zijn geconcentreerde bronnen van vitaminen, mineralen of andere stoffen met een voedingskundig effect, die in gedoseerde vorm verkrijgbaar zijn als tabletten, capsules, poeder of vloeistof. Naast vitaminen en mineralen kunnen ze ook aminozuren, essentiële vetzuren, voedingsvezels en kruiden- en plantenextracten bevatten.

Tot de populaire voedingssupplementen behoren:

  • de vitaminen A, C, D en E
  • de mineralen calcium en magnesium
  • de sporenelementen zink, ijzer en seleen
  • omega-3-vetzuren
  • plantenextracten zoals OPC of curcumine
  • aminozuren

Al deze bestanddelen komen van nature ook in onze levensmiddelen voor. Bij een verhoogde behoefte, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap, kunnen voedingssupplementen echter een voldoende dagelijkse inname van bepaalde voedingsstoffen betrouwbaar waarborgen en een ontoereikende voorziening voorkomen.

Wat is het verschil tussen voedingssupplementen en geneesmiddelen?

Voedingssupplementen en geneesmiddelen zijn juridisch duidelijk van elkaar te onderscheiden. Voedingssupplementen zijn levensmiddelen en worden gedefinieerd in de Duitse verordening inzake voedingssupplementen, de Nahrungsergänzungsmittelverordnung. Ze zijn bedoeld om de algemene voeding van gezonde personen aan te vullen met geconcentreerde voedingsstoffen. Geneesmiddelen hebben daarentegen een farmacologische werking en worden gedefinieerd in de Duitse geneesmiddelenwet, het Arzneimittelgesetz. Ze worden toegediend om ziekten te genezen of klachten te verlichten.

Op de markt is het onderscheid soms niet zo eenvoudig. Sommige voedingssupplementen lijken door hun presentatie sterk op geneesmiddelen, zodat het verschil pas duidelijk wordt als u nauwkeurig naar de etikettering kijkt.

Verplichte vermeldingen bij voedingssupplementen zijn:

  • de wettelijke benaming ‘voedingssupplement met…’
  • de ingrediëntenlijst (in aflopende volgorde van het procentuele aandeel)
  • de aanbevolen dagelijkse gebruikshoeveelheid
  • de bestanddelen per aanbevolen gebruikshoeveelheid
  • de inhoud van de verpakking (aantal en gewicht van de capsules)
  • het partijnummer en de datum van minimale houdbaarheid
  • de bewaar- en gebruiksadviezen
  • het adres van de producent

Pot Basenpuffer met uitleg over de verplichte vermeldingen

Tot de verplichte vermeldingen bij medicijnen behoren onder andere de aanduiding als geneesmiddel, homeopathisch geneesmiddel of niet voor verkoop bestemd monster en vermeldingen zoals ‘uitsluitend verkrijgbaar bij de apotheek’ of ‘uitsluitend op recept’.

Bepaalde stoffen, zoals vitaminen of plantenextracten, kunnen zowel als voedingssupplement als geneesmiddel op de markt worden gebracht. Dit is altijd het geval wanneer de concentratie van de bestanddelen binnen het receptplichtige bereik ligt. Zo gelden producten met meer dan 25 µg (1.000 IE) vitamine D3 bijvoorbeeld als receptplichtige geneesmiddelen.

Voor wie zijn voedingssupplementen geschikt?

Voedingssupplementen zijn geschikt voor vrijwel alle gezonde personen. Belangrijk is om vooraf de werkelijke behoefte vast te stellen en het juiste preparaat te kiezen. Alleen zo kunt u baat hebben bij de inname. Daarnaast moet bij de keuze rekening worden gehouden met individuele allergieën en intoleranties om ongewenste reacties te voorkomen.

Voor bepaalde groepen bestaan bovendien algemene aanbevelingen. Zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens wordt bijvoorbeeld in het algemeen geadviseerd om dagelijks 400 µg foliumzuur en 100–150 µg jodium in te nemen. Oudere, zorgbehoevende en bedlegerige mensen behoren tot de risicogroepen voor het ontstaan van een vitamine D-tekort. Ook hiervoor bestaan passende aanbevelingen van wetenschappelijke vakverenigingen om dagelijks vitamine D aan te vullen.

Hoe belangrijk zijn voedingssupplementen voor veganisten en vegetariërs?

Voedingssupplementen spelen vooral voor veganisten een belangrijke rol bij het dekken van de dagelijkse voedingsstoffenbehoefte. Terwijl een gevarieerde vegetarische voeding met melk en eieren alle voedingsstoffen kan leveren, is volgens de huidige kennis bij veganistische voeding een voldoende vitamine B12-voorziening alleen mogelijk door passende supplementen in te nemen. Tot de mogelijk kritische voedingsstoffen behoren daarnaast eiwit of de essentiële aminozuren, de langeketenvetzuren omega-3 eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA), de vitaminen B2 en D3 en de mineralen calcium, ijzer, jodium, zink en seleen. Een veganistische voeding moet daarom goed gepland zijn en zowel bijzonder voedingsrijke als verrijkte levensmiddelen bevatten om de voorziening van de kritische voedingsstoffen te waarborgen. Regelmatige controle door een arts kan een eventueel tekort vroegtijdig opsporen, zodat dit met gerichte voedingssupplementen kan worden verholpen.

Welke voedingssupplementen worden het vaakst ingenomen?

Volgens een actuele statistiek gebruiken in Duitsland drie op de vier personen regelmatig voedingssupplementen. Vitaminen en mineralen worden het vaakst aangevuld. Bij de vitaminen behoren vitamine C, multivitaminecomplexen, vitamine D en B-vitaminen tot de favorieten. Bij de mineralen staat magnesium bovenaan de populariteitslijst, gevolgd door calcium, producten voor de regulatie van het zuur-base-evenwicht en kalium en zink.

Dagelijkse aanvulling van vitamine D is vooral belangrijk voor mensen die weinig buiten komen. Tot de risicogroepen behoren vooral chronisch zieke en zorgbehoevende ouderen in zorginstellingen en zuigelingen in hun eerste levensjaar. Een verhoogd risico op een ontoereikende voorziening bestaat ook bij mensen die alleen met een volledig bedekt lichaam buiten komen en bij mensen met een donkere huidskleur. Ook hier moet vitamine D3 blijvend als dagelijks voedingssupplement worden ingenomen.

Juist doseren: waarop moet u letten bij het innemen van supplementen?

Bij het innemen van voedingssupplementen moet u het gebruiksadvies van de producent niet zonder overleg overschrijden. Want ook al gaat het formeel om levensmiddelen, overdosering van vitaminen en mineralen kan ongewenste effecten veroorzaken. Bij een door een arts vastgesteld tekort kan een hogere dosering gedurende een beperkte periode daarentegen zinvol zijn om de betreffende voorraad weer aan te vullen. Capsules zijn in dat geval bijzonder gemakkelijk en nauwkeurig te doseren. Vergeleken met poeder maken ze namelijk de inname van een precies vastgestelde hoeveelheid mogelijk.

Als u verschillende producten wilt combineren, moet u vooraf beslist de ingrediënten bekijken. Juist vitaminen en mineralen worden vaak toegevoegd om bij de reclame gezondheidsclaims te kunnen gebruiken. Als verschillende voedingssupplementen met dezelfde toegevoegde vitaminen worden gecombineerd, kan dat gemakkelijk leiden tot een verhoogde inname en onder bepaalde omstandigheden ook tot een overdosering.

Kunnen voedingssupplementen bijwerkingen hebben?

Voedingssupplementen zijn levensmiddelen en de aanwezige voedingsstoffen of plantenstoffen zijn zo gedoseerd dat ze geen bijwerkingen hebben. Als u zich aan de gebruiksadviezen van de producent houdt, kunnen ongewenste effecten dus worden uitgesloten.

Houd er echter rekening mee dat levensmiddelen, en dus ook voedingssupplementen, wisselwerkingen met geneesmiddelen kunnen hebben. Calcium en magnesium vormen bijvoorbeeld complexen met schildklierhormonen en belemmeren de opname daarvan. Houd daarom tussen de afzonderlijke innames twee tot drie uur aan.

Naast mogelijke wisselwerkingen kunnen voedingssupplementen ook potentieel allergene bestanddelen bevatten. Als u allergieën of intoleranties heeft, moet u zich vóór aankoop van een product goed informeren over de samenstelling. De 14 meest voorkomende veroorzakers van voedselallergieën en -intoleranties moeten in de ingrediëntenlijst worden benadrukt, zodat u deze in één oogopslag kunt herkennen. Daartoe behoren:

  • Glutenbevattende granen
  • Schaaldieren
  • Eieren
  • Vis
  • Pinda’s
  • Soja
  • Melk en lactose
  • Noten
  • Lupine
  • Weekdieren
  • Selderij
  • Mosterd
  • Sesamzaad
  • Zwaveldioxide en sulfieten

Bij onzekerheid kunt u uiteraard ook rechtstreeks contact opnemen met de producent en vragen of het product in uw specifieke geval geschikt is.

Gedurende welke periode is suppletie gezond?

Deze vraag kan niet in algemene zin worden beantwoord, want de duur hangt altijd af van de individuele behoefte. Veganisten hebben bijvoorbeeld blijvend vitamine B12 nodig, net zoals zorgbehoevende mensen vitamine D3.

Bij een vastgesteld tekort wordt de aanvulling daarentegen ingenomen totdat het tekort is aangevuld en de streefwaarde is bereikt. Alleen als die niet via de voeding kan worden behouden, bijvoorbeeld door bepaalde levensmiddelen te vermijden, is het zinvol om ook daarna een onderhoudsdosering te blijven nemen.

De inhoud telt: welke informatie is belangrijk?

De etiketteringsverplichtingen voor het op de markt brengen van voedingssupplementen hebben we eerder in dit artikel al besproken. Deze gegevens zeggen echter nog niets over de productkwaliteit. Daarvoor zijn informatie over het productieproces en de gebruikte grondstoffen van belang, die een producent vrijwillig kan verstrekken. Belangrijke aspecten zijn bijvoorbeeld:

  • het land van herkomst van de grondstoffen
  • bij plantenextracten ook de teeltmethode (biologisch of gangbaar)
  • bewijs van de veiligheid van de grondstoffen via laboratoriumanalyses, of
  • de norm die voor de productie wordt gebruikt

Daarnaast bestaan productspecifieke kwaliteitscriteria die doorgaans betrekking hebben op het waardegevende bestanddeel. Vitamine K2-producten bevatten idealiter het bioactieve all-trans-menachinon-7 en supplementen met alfa-liponzuur alleen het natuurlijke R-alfa-liponzuur. Meestal vindt u deze informatie op de productwebsites. Bij vragen en onzekerheid loont rechtstreeks contact met de producent.

De hoogste kwaliteit met voedingssupplementen van BioProphyl

Bij BioProphyl hechten we veel waarde aan de herkomst en kwaliteit van onze grondstoffen. Waar het mogelijk en zinvol is, gebruiken we plantenextracten uit gecontroleerde biologische teelt. Vóór verwerking wordt elke partij onderzocht op mogelijke verontreiniging met micro-organismen en zware metalen. Aanvullende grondstofspecifieke analyses garanderen de veiligheid van de producten en de opgegeven voedingswaarden.

Door kunstmatige hulp- en toevoegingsstoffen achterwege te laten, blijven we zo dicht mogelijk bij het voorbeeld van de natuur. We staan graag voor u klaar bij alle vragen, zodat u bij ons precies het voedingssupplement vindt dat het beste bij uw behoefte past.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen