Kennis over voedingsstoffen

Voeding en beweging tijdens de coronapandemie

De coronapandemie houdt ons ondanks de toenemende versoepeling van beschermingsmaatregelen nog steeds bezig. De afgelopen maanden is er op ecologisch, economisch en persoonlijk vlak veel veranderd en zijn gezondheid, voeding en beweging voor de meeste mensen steeds belangrijker geworden. Ook het dagelijks leven van veel mensen verandert ingrijpend, wat vermoedelijk tot in ons ‘nieuwe normaal’ merkbaar zal blijven.
Voeding en beweging tijdens de coronapandemie

Veranderd eetgedrag tijdens de coronacrisis

De coronapandemie houdt ons ondanks de toenemende versoepeling van beschermingsmaatregelen nog steeds bezig. De afgelopen maanden is er op ecologisch, economisch en persoonlijk vlak veel veranderd en zijn gezondheid, voeding en beweging voor de meeste mensen steeds belangrijker geworden. Ook het dagelijks leven van veel mensen verandert ingrijpend, wat vermoedelijk tot in ons ‘nieuwe normaal’ merkbaar zal blijven. Zo neemt onder andere de digitalisering toe en veranderen het eet- en beweeggedrag merkbaar, zoals een actuele representatieve enquête van het forsa-instituut liet zien. De enquête wordt jaarlijks uitgevoerd in opdracht van het Duitse ministerie van Voedsel en Landbouw (BMEL) en gepubliceerd in het Ernährungsreport. Tijdens de contact- en uitgaansbeperkingen ontstond niet alleen een nieuw bewustzijn van levensmiddelen, maar van de volledige waardeketen van de voedselproductie – van landbouw, transport en verwerking tot het eindproduct dat de consument uiteindelijk in de supermarkt in handen houdt.

Hoewel er sinds de coronacrisis vaker wordt gekookt met meer verse groenten en minder vlees, is er een trend om meer maaltijden per dag te eten en vaker bij een bezorgdienst te bestellen dan vóór de crisis. In een enquête van marktonderzoeksbureau Kantar uit april van dit jaar gaf 14 % van de ondervraagden aan te zijn aangekomen in de periode waarin sportscholen en sportverenigingen gesloten waren. Toch hecht 90 % van de Duitsers waarde aan gezond eten. Daarnaast is 86 % voorstander van minder toegevoegde suiker in kant-en-klaarproducten en accepteert men dat gerechten dan ook minder zoet smaken. Onze voorkeur voor zoet kan trouwens worden beïnvloed. Meer hierover leest u in ons blogartikel ‘Onze smaakzin’.

Positief is ook de grotere waardering voor levensmiddelen en een sterker bewustzijn van voedselafval en verspilling van hulpbronnen. Van de deelnemers aan de enquête gaf 91 % (vergeleken met 76 % in 2016) aan levensmiddelen na het verstrijken van de datum van minimale houdbaarheid niet direct weg te gooien, maar bij het beoordelen of ze nog kunnen worden gegeten op de eigen zintuigen te vertrouwen. Enkele tips voor duurzaam omgaan met levensmiddelen en verpakkingen vindt u op ons blog onder ‘Onze bijdrage aan milieubescherming’.

Onevenwichtige voeding en ondervoeding mogen niet worden onderschat!

Welke belangrijke rol eetgewoonten spelen bij het coronavirus en de daardoor veroorzaakte ziekte Covid-19, is onlangs samengevat in een artsenrichtlijn van de European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN), met aanbevelingen voor voedingsmanagement bij Covid-19. Het internationale deskundigenteam, waaronder voedingsarts prof. Bischof van de Universiteit Hohenheim in Stuttgart, benadrukt dat patiënten met onevenwichtige voeding en ondervoeding doorgaans een hoger risico op een ernstig ziekteverloop hebben. Daarom pleiten de onderzoekers ervoor de voedingsstatus routinematig te controleren bij de behandeling van elke patiënt met Covid-19, vooral bij patiënten die door hun leeftijd of bestaande aandoeningen vaker tot onevenwichtige voeding neigen. Hoewel de ziekte vooral de luchtwegen treft, kunnen ook misselijkheid, diarree en braken optreden. Dat belemmert de opname van voedingsstoffen extra en moet bij de behandeling worden meegewogen.

Om ondervoeding te voorkomen, moeten risicopersonen hun voedingsstatus bijzonder goed in de gaten houden. Met hulp van een ervaren voedingsdeskundige kunnen mogelijke tekorten in de voorziening worden opgespoord en kan de voeding individueel worden geoptimaliseerd.

De interactie tussen de werking van het immuunsysteem en onze voeding krijgt sinds enige tijd steeds meer aandacht in de voedingswetenschap. Interessant genoeg bleek dat voedingsfactoren de immuunfunctie kunnen beïnvloeden, maar ook omgekeerd. Onder andere vitamine D, vitamine C, seleen en zink zijn belangrijk voor het behoud van onze immuunfunctie. Aanwijzingen uit studies wijzen erop dat onvoldoende vitamine D en seleen mogelijk samengaan met een hoger risico op virale infecties en luchtwegaandoeningen. Ook de effecten van secundaire plantenstoffen, zoals carotenoïden of polyfenolen, op het infectierisico worden besproken. De resultaten komen echter vooral uit celkweek- of experimentele studies, zodat er maar beperkt een voordeel voor de mens uit kan worden afgeleid. Indien nodig of in bijzondere situaties kan een hoogwaardig supplement toch helpen de dagelijkse voeding met enkele belangrijke voedingsstoffen aan te vullen en te verrijken. Daarvoor zijn bijvoorbeeld onze Vitamine D3-druppels, onze BIO Acerola of de Makro-Immun Komplex geschikt.

In het algemeen is een gevarieerde voeding aan te bevelen die aansluit bij de behoefte en levensmiddelen uit alle categorieën gebruikt. Deze is bijvoorbeeld vastgelegd in de officiële aanbevelingen van de Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE), in de vorm van 10 regels, te vinden op de website van de DGE. Ook een goed geplande plantaardige of mediterrane voeding, die als ontstekingsremmend geldt, kan als geschikt alternatief worden beschouwd. Een voeding met een calorieoverschot wordt daarentegen in verband gebracht met een hoger risico op chronische ontstekingen.

Houd er rekening mee: hoewel een sterk en goed functionerend immuunsysteem essentieel is om ziekten aan te kunnen, bestaat er geen wetenschappelijk bewijs dat voedingssupplementen beschermen tegen een infectie met het coronavirus. Mogelijke tekorten aan micronutriënten moeten desondanks beslist worden voorkomen en zo nodig worden verholpen. Dat beschermt weliswaar niet tegen besmetting, maar maakt het lichaam en het immuunsysteem klaar voor de verdediging.

Ook tijdens quarantaine lichamelijk actief blijven

Naast afstand houden en een mond-neusmasker dragen, is quarantaine in de eigen woning het meest geschikt om het infectierisico te verlagen. Eenvoudige oefeningen en korte trainingen met een combinatie van kracht-, duur- en coördinatieoefeningen verhogen het activiteitenniveau en voorkomen dat zittende bezigheden de overhand krijgen. Zo kan het energieverbruik worden verhoogd en kunnen gewichtstoename en verlies van spiermassa worden voorkomen. Regelmatige lichaamsbeweging heeft bovendien een gunstig effect op de immuunfunctie en het hart- en vaatstelsel. Op internet en sociale media staan talrijke tips voor oefeningen die zonder veel ruimte en zonder hulpmiddelen kunnen worden uitgevoerd.

Samen met de bekende hygiënemaatregelen zijn evenwichtige voeding en lichaamsbeweging belangrijke factoren om de voedingsstatus, lichaamssamenstelling, immuunfunctie en lichamelijke en psychische gezondheid tijdens de coronacrisis – en uiteraard ook daarna – te behouden.

Bronnen en referenties

  • Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft (Hg.) (2020): Deutschland, wie es isst. Der BMEL-Ernährungsreport 2020.
  • forsa Politik- und Sozialforschung GmbH (Hg.) (2020): Ernährungsreport 2019/2020. Ergebnisse einer repräsentativen Bevölkerungsbefragung.
  • Möckel C (2020): Pressemitteilung vom 19.06.2020. Corona und Ernährung. SRH Hochschule für Gesundheit. 
  • Stuhlemmer, Klebs (2020): Pressemitteilung vom 28.04.2020. Corona-Erkrankung: Fehl- und Mangelernährung sind unterschätzte Risikofaktoren. Universität Hohenheim.
  • Barazzoni R, Bischoff SC et al., endorsed by the ESPEN Council (2020): ESPEN expert statements and practical guidance for nutritional management of individuals with SARS-CoV-2 infection. Clinical Nutrition 39 (2020) 1631e1638.
  • Hauner H (2020): Wie ernähre ich mich am besten in Zeiten der Corona-Pandemie? Covid-19 und Ernährungsmedizin. MMW Fortschr Med. 2020; 162(9): 57–60.
  • Grant WB et al. (2020): Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections and Deaths. Nutrients. 2020 Apr; 12(4): 988.
  • Guillin OM et al. (2019): Selenium, Selenoproteins and Viral Infection. Nutrients. 2019 Sep; 11(9): 2101.
  • Burkard M et al. (2017): Dietary Flavonoids and Modulation of Natural Killer Cells: Implications in Malignant and Viral Diseases. J Nur Biochem. 2017 Aug; 46: 1-12.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen