Dankzij de vele effectieve anticonceptiemethoden kunnen koppels tegenwoordig een bewuste beslissing nemen en zich zorgvuldig op de komende zwangerschap voorbereiden.

Als het besluit vanuit het gevoel vaststaat, begint voor veel koppels een spannende, bijzondere tijd. Een kind krijgen is misschien het mooiste, maar voor sommige koppels helaas niet altijd het gemakkelijkste ter wereld.
Kunstmatige bevruchting, sperma- en eiceldonatie of draagmoederschap – de voortplantingsgeneeskunde biedt ons tegenwoordig ook nieuwe mogelijkheden en maakt kinderwensen mogelijk die vroeger wellicht onvervuld bleven.
Toch is naar schatting elk zevende koppel in Duitsland ongewild kinderloos. Volgens de WHO heeft 8-10% van alle koppels een vorm van onvruchtbaarheid.
Maar wat wordt eigenlijk bedoeld met onvruchtbaarheid?
Volgens de definitie van de WHO geldt een koppel als onvruchtbaar wanneer de vrouw binnen een jaar niet zwanger wordt bij regelmatige onbeschermde geslachtsgemeenschap rond de eisprong. Doorgaans worden de meeste vrouwen tot 35 jaar binnen drie cycli zwanger.
Oorzaken van een onvervulde kinderwens
Een onvervulde kinderwens kan verschillende oorzaken hebben. De vruchtbaarheid kan zowel door biologische als door andere factoren worden beïnvloed, zoals een ongezonde leefstijl.
Medische oorzaken
Als koppels gedurende langere tijd niet zwanger worden, heeft dat meestal biologische oorzaken, waaronder:
- Seksueel overdraagbare aandoeningen – een chlamydia-infectie kan bijvoorbeeld bij vrouwen een afgesloten eileider of bij mannen een bijbal- en prostaatontsteking veroorzaken.
- Hormonale stoornissen – daartoe behoren een verstoorde schildklierfunctie, overgewicht, ondergewicht en PCOS.
- Aandoeningen bij mannen – vooral afwijkende resultaten van spermaonderzoek of onvoldoende spermakwaliteit.
- Aandoeningen bij vrouwen – endometriose, organische afwijkingen, veranderingen aan de eierstokken en eileiders en ontstekingen.
- Genetische aanleg – vaak voorkomende onvruchtbaarheid in de familie.
Ongezonde leefstijl en stress
Als zwanger worden niet meteen lukt, maken veel koppels zich al snel zorgen. Een dringende kinderwens kan een emotionele belasting worden die van dag tot dag en van cyclus tot cyclus toeneemt. Deze belasting gaat vaak gepaard met een ongezonde leefstijl die de vruchtbaarheid negatief kan beïnvloeden. Daartoe behoren vaak alcohol, roken en ongezonde voeding.
Kan de vruchtbaarheid worden verhoogd?
Talrijke factoren beïnvloeden de vruchtbaarheid. Evenwichtige voeding, een dagelijks leven met weinig stress en een gezonde leefstijl vergroten de kans op zwangerschap en vormen de basis voor het vervullen van een kinderwens. Leemten in de voorziening kunnen met gezonde voeding en hoogwaardige voedingssupplementen worden opgevuld en u optimaal voorbereiden op de conceptie.
De vruchtbare dagen herkennen – een klein tijdvenster
De vrouwelijke cyclus
De cyclus van een vrouw begint op de eerste dag van haar menstruatie. Terwijl het baarmoederslijmvlies van de vorige cyclus wordt afgestoten, rijpt een cel die door een eiblaasje wordt omgeven. Ongeveer halverwege de cyclus vindt de eisprong (ovulatie) plaats. Het eiblaasje barst open en geeft de bevruchtbare eicel vrij, die via de eileider richting de baarmoeder beweegt. Vanaf dat moment kan de eicel nog 12 tot 18 uur worden bevrucht.
Het achtergebleven eiblaasje wordt het gele lichaam en produceert het hormoon progesteron. Daardoor wordt de groei van het baarmoederslijmvlies gestimuleerd en wordt dit voorbereid op de innesteling van de bevruchte eicel.
Na een bevruchting deelt de eicel zich en nestelt ze zich ongeveer op de zesde dag na de versmelting met de zaadcel in het baarmoederslijmvlies in.

De vruchtbare dagen
Een vrouw is in elke cyclus maximaal zes dagen vruchtbaar, namelijk rond de eisprong. Als zwanger worden niet meteen lukt, is het zinvol de vruchtbare dagen te berekenen en juist op die dagen geslachtsgemeenschap te hebben.
Deze periode is ongeveer 3-5 dagen vóór en 12-24 uur na de eisprong. Een tot twee dagen vóór de eisprong en op de dag van de eisprong is de kans op zwangerschap het grootst. De eisprong vindt ongeveer 12-16 dagen vóór de volgende menstruatie plaats, dus bij een cyclus van 36 dagen op dag 20-24.
Hoewel de eicel na de eisprong slechts ongeveer 12 tot 18 uur kan worden bevrucht, kan ook geslachtsgemeenschap buiten dit tijdvenster tot zwangerschap leiden. De reden is dat zaadcellen in het vrouwelijk lichaam drie tot maximaal vijf dagen overleven. Zo kan een vrouw ook zwanger worden als ze vijf dagen vóór haar eisprong geslachtsgemeenschap heeft gehad. De dag van de eisprong wordt toch als de vruchtbaarste dag beschouwd.

Vaak wordt gesproken over een ‘normale cyclus van 28 dagen’. Een ‘normale’ cyclus bestaat niet, omdat elke vrouw een individuele cyclus heeft die in de loop van het leven natuurlijke schommelingen en veranderingen laat zien. Dat betekent dat het van vrouw tot vrouw en van cyclus tot cyclus kan verschillen. Een algemene uitspraak is daarom niet mogelijk. De aanname dat de eisprong altijd halverwege de cyclus plaatsvindt, is inmiddels weerlegd. Terwijl de eerste cyclusfase sterk kan verschillen van vrouw tot vrouw en van cyclus tot cyclus, is de tweede fase relatief stabiel.
De kans om zomaar zwanger te worden is helemaal niet zo groot als veel mensen denken. Per cyclus ligt die rond 20-30% en ze kan afhangen van verschillende factoren, zoals de leeftijd en aanleg van het koppel.
Hoe kunnen de vruchtbare dagen worden bepaald?
De symptothermale methode
Temperatuur bij het ontwaken
Bij de symptothermale methode wordt de basaletemperatuurmethode gecombineerd met de cervixslijmmethode. Daarvoor wordt elke ochtend vóór het opstaan de temperatuur bij het ontwaken (basale temperatuur) gemeten. Die is vanaf het begin van de menstruatie tot aan de eisprong (eerste cyclushelft) iets lager dan in de tweede cyclushelft. Na de eisprong stijgt de temperatuur ongeveer twee tiende (0,2) graad Celsius en blijft ze tot de volgende menstruatie op dit verhoogde niveau.
De temperatuur kan in de mond, vagina of anus worden gemeten. Belangrijk is dat binnen één cyclus steeds op dezelfde plaats wordt gemeten. De resultaten worden vervolgens op een curveblad genoteerd.

Slijmobservatie
Het cervixslijm dat in de baarmoederhals wordt gevormd, is bij de vaginale opening te voelen en te zien. Het beschermt de baarmoeder tegen binnendringende kiemen en verhindert het binnendringen van zaadcellen buiten de vruchtbare dagen. In de loop van de cyclus verandert de samenstelling van het slijm. Aan het begin van de cyclus is geen cervixslijm te zien; de vaginale opening voelt daarom meestal droog aan. Op de onvruchtbare dagen is het cervixslijm melkachtig troebel, kleverig en taai. Tijdens de vruchtbare dagen wordt het vloeibaarder, helder en rekbaar tot draden. Na de eisprong verdikt het slijm onder invloed van progesteron weer en wordt het opnieuw taai en minder doordringbaar.
Belangrijk: bepaalde factoren kunnen de samenstelling van het slijm beïnvloeden (bijvoorbeeld een zaadlozing of chemische anticonceptiemiddelen zoals vaginale zetpillen) en moeten in aanmerking worden genomen
De vruchtbare dagen bepalen
Voor een betrouwbare bepaling van de vruchtbare dagen moet de temperatuurmethode worden gecombineerd met cervixslijmobservatie. De temperatuur- en slijmobservatie worden onafhankelijk van elkaar beoordeeld. Daarna worden de resultaten vergeleken.
In de eerste cyclushelft is de temperatuur iets lager dan in de tweede. Vóór de eisprong daalt de temperatuur ongeveer 0,2 °C en onmiddellijk daarna stijgt ze weer tot boven het niveau van de eerste cyclushelft. De onvruchtbare periode begint na de eisprong op de derde avond van een temperatuurstijging van ongeveer 0,5 °C. Daarbij moet de temperatuur op drie opeenvolgende dagen hoger zijn dan op de zes voorafgaande dagen.
Belangrijk: met de symptothermale methode kan het einde van de vruchtbare dagen betrouwbaarder worden bepaald dan het begin
Andere aanwijzingen
Ook de baarmoederhals en de baarmoedermond kunnen informatie geven over de vruchtbare dagen. Als deze zacht en open aanvoelen, kan dat wijzen op vruchtbaarheid.
Vertekening van het resultaat
Bepaalde factoren kunnen de temperatuur beïnvloeden en daarmee de betrouwbaarheid van de methode. Daartoe behoren alcohol, ziekte, slaapgebrek, medicijnen, stress en ploegendienst. Deze bijzonderheden moeten daarom zorgvuldig worden vastgelegd.
Hoe bereid ik me het beste voor op een zwangerschap?
Een geplande zwangerschap biedt het voordeel dat ze heel bewust en zorgvuldig kan worden voorbereid. De gezondheid van de moeder is daarbij van centraal belang, omdat haar lichaam de komende maanden de leefomgeving en beschermde ruimte van de baby zal zijn.
Slechte gewoonten kunnen worden afgeleerd en goede voedings- en leefgewoonten kunnen tijdig worden opgebouwd en een optimale basis creëren voor de ontwikkeling van een gezond kind.

Schadelijke gewoonten afleren
Roken beïnvloedt het voortplantingsvermogen, vermindert de kans op bevruchting bij vrouwen, verslechtert de kwaliteit van het sperma en vermindert het aantal levensvatbare zaadcellen.
Roken door de moeder tijdens de zwangerschap vormt een aanzienlijk risico voor het ongeboren kind. Het verhoogt het risico op aangeboren afwijkingen, wiegendood en talrijke aandoeningen en ontwikkelingsstoornissen zoals astma, overgewicht, immunologische aandoeningen en gedragsstoornissen. Ook het aantal miskramen en vroeggeboorten is door roken van de moeder duidelijk verhoogd. Daarnaast wordt ook het geboortegewicht van het kind beïnvloed en neemt het aantal complicaties toe.
Vrouwen met een kinderwens moeten ook alcohol vermijden. Zelfs kleine hoeveelheden bereiken via de placenta ongehinderd het kind en kunnen het levenslang schaden. Alcoholisme tijdens de zwangerschap kan een specifieke combinatie van afwijkingen veroorzaken, het zogeheten foetaal alcoholsyndroom. De getroffen kinderen hebben vaak geestelijke, intellectuele en houdings- en motorische beperkingen en zijn ook in hun sociale rijping beperkt.
Vaccinatiestatus controleren
Ziekten kunnen een ernstig gevaar vormen voor het ongeboren kind. Om ernstige infectieziekten te voorkomen, kan via een bloedonderzoek worden nagegaan of de aanstaande moeder voldoende bescherming door vaccinatie heeft.
Het Robert Koch Instituut adviseert vóór de zwangerschap te zorgen voor voldoende immuunbescherming tegen de volgende ziekten:
- Waterpokken
- Rodehond
- Mazelen
- Tetanus
- Difterie
- Polio (kinderverlamming)
- Pertussis (kinkhoest)
Daarnaast wordt alle aanstaande moeders vanaf het tweede trimester een griepvaccinatie aanbevolen, omdat influenza tijdens de zwangerschap vaak een ernstig verloop heeft.
Gezonde gewoonten aanleren
Evenwichtige voeding

Gezonde voedings- en leefgewoonten zijn essentieel voor een goed functionerend lichaam. Volgens een studie zou een evenwichtig voedingspatroon met fruit en minder fastfood de vruchtbaarheid verhogen en de tijd tot zwangerschap verkorten. Los daarvan + zal het lichaam van de aanstaande moeder tijdens de zwangerschap de leefomgeving van de baby zijn. Haar leefgewoonten, geestelijke gesteldheid en lichamelijke gezondheid zijn essentieel voor een gezonde ontwikkeling van de baby.
Gezond eten bij een kinderwens – geen kinderspel?
Naast goed op de kalender letten, loont het ook om bewust naar uw eigen voeding te kijken. Om de optimale voorziening van het ongeboren kind te waarborgen, draaien tijdens de zwangerschap alle processen op volle toeren. De hormoonhuishouding, het hart- en vaatstelsel en andere systemen passen zich aan de nieuwe eisen aan.
Via de navelstreng wordt uw kleine wonder voorzien van alle belangrijke voedingsstoffen, vitaminen, mineralen en sporenelementen.
Uw evenwichtige voeding vóór en tijdens de zwangerschap legt de basis voor een gezonde ontwikkeling van uw baby. Met onze nieuwe producten PreNatal en FemNatal kunt u uw voeding vóór en tijdens de zwangerschap aanvullen en vanaf het begin een optimale voorziening van uw baby waarborgen.
Welke voedingsstoffen daarbij bijzonder belangrijk zijn en in welke levensmiddelen ze voorkomen, hebben we hieronder voor u samengevat:
Energie
Tijdens de eerste helft van de zwangerschap stijgt de caloriebehoefte niet noodzakelijk, maar de behoefte aan voedingsstoffen neemt wel aanzienlijk toe.
Niet voor niets wordt gezegd dat u ‘niet dubbel zoveel, maar dubbel zo goed’ moet eten.
Pas vanaf de vierde maand neemt de dagelijkse energiebehoefte licht toe, met ongeveer 250 calorieën. Dat komt overeen met ongeveer een handje noten of een dun belegde boterham. Vanaf de 7e maand stijgt de extra energiebehoefte tot in totaal 500 calorieën per dag.
Belangrijke voedingsstoffen tijdens de zwangerschap
Omega-3-vetzuren

Tijdens de zwangerschap stijgt de vetbehoefte niet per definitie. Maar juist in deze periode moet beslist worden voorzien in de behoefte aan levensnoodzakelijke, essentiële vetzuren.
De omega-3-vetzuren DHA en EPA leveren een belangrijke bijdrage aan de hersenontwikkeling. Goede bronnen van omega-3-vetzuren zijn vette vis zoals zalm, tonijn en ansjovis, eetbare oliën zoals koolzaad- en lijnzaadolie en groenten zoals spruitjes.
Zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens moeten daarom zo mogelijk 1-2 porties vette vis per week eten. Als dat niet mogelijk is, kunnen in overleg met een arts omega-3-vetzuren in capsulevorm worden ingenomen om in de behoefte te voorzien.
Vitaminen en mineralen
Foliumzuur

Deze B-vitamine is onmisbaar voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de bloedvorming. Daarnaast draagt ze bij tot de groei van het maternale weefsel tijdens de zwangerschap en vervult ze een belangrijke functie bij de celdeling.
De meeste mensen zijn zich ervan bewust hoe belangrijk een voldoende foliumzuurinname is voor zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens. Niet zonder reden adviseert de Deutsche Gesellschaft für Ernährung om al minstens vier weken vóór de conceptie met foliumzuur te beginnen en dit tot het einde van het eerste trimester voort te zetten.
Periconceptionele suppletie van 400 µg foliumzuur zou het risico op ontwikkelingsafwijkingen en neuralebuisdefecten moeten verminderen. Als de inname pas kort vóór of zelfs na het begin van de zwangerschap start, moet dagelijks 800 µg foliumzuur worden aangevuld, zoals bijvoorbeeld aanwezig is in ons nieuwe product PreNatal.
Tegelijk adviseert de DGE een folaatrijke voeding met veel groene bladgroenten zoals spinazie en sla, en tomaten, peulvruchten en noten.
Vitamine D

De zonnevitamine D kan bij voldoende blootstelling aan zonlicht door het lichaam zelf worden aangemaakt. In levensmiddelen is de vitamine nauwelijks te vinden. Voor een lichaamseigen productie van zonnevitamine D die in de behoefte voorziet, is ons lichaam aangewezen op voldoende zonnestraling of blootstelling aan de zon. Op onze breedtegraden kan dat zeker te weinig zijn. In zulke gevallen kunnen voedingssupplementen worden gebruikt om de behoefte te dekken.
IJzer

Tijdens de zwangerschap verdubbelt de ijzerbehoefte van de moeder. Voor de bloedvorming, celdeling en een normale werking van het immuunsysteem zijn namelijk bijzonder grote hoeveelheden ijzer nodig. Goede ijzerbronnen zijn bijvoorbeeld vlees, eieren, volkorenproducten, peulvruchten en sommige groenten zoals spinazie. Om de ijzeropname te verbeteren, wordt gelijktijdige consumptie van vitamine C-rijke levensmiddelen zoals kiwi, broccoli en bessen aanbevolen.
Jodium

Tijdens de zwangerschap stijgen de maternale productie van schildklierhormonen en de jodiumuitscheiding via de nieren. Samen met de extra behoefte voor de ontwikkeling van de baby leiden deze factoren tot een hogere jodiumbehoefte. Daarvoor worden het gebruik van gejodeerd keukenzout en het eten van kaas, melk en vis aanbevolen. Vrouwen met schildklieraandoeningen moeten hierover beslist medisch advies inwinnen.
Te vermijden levensmiddelen tijdens de zwangerschap
Voor een gezonde zwangerschap moeten zwangere vrouwen niet alleen kiezen voor een evenwichtig, voedingsrijk voedingspatroon, maar ook bepaalde levensmiddelen zo veel mogelijk vermijden die een gevaar voor de gezondheid van moeder en kind kunnen vormen.
Naast het beperken van cafeïne en het vermijden van toxische stoffen zoals alcohol en nicotine moeten rauwmelkse producten, rauw en niet goed doorbakken vlees en vis, orgaanvlees en rauwe eieren beslist worden vermeden. Daarnaast moeten groenten en fruit (bijvoorbeeld sla) zorgvuldig worden gewassen.
Beweging
Regelmatige, matige lichaamsbeweging kan de algemene gezondheid verbeteren, stress verminderen en een prettig gevoel geven, wat een positief effect heeft op de hormoonhuishouding. Studies laten zien dat lichamelijke activiteit de vruchtbaarheid kan verhogen en typische zwangerschapsklachten en complicaties kan verminderen.
Slaap
Onze hypothalamus reguleert talrijke processen in ons lichaam, waaronder onze hormoonhuishouding en daarmee ook de eisprong en de vruchtbaarheid van een vrouw. Daarvoor zijn voldoende herstelfasen voor ons lichaam van groot belang. Volgens studies kan een onregelmatig slaapritme een negatief effect hebben op het hormoonstelsel en daarmee op de vruchtbaarheid van een vrouw.
Met onze nieuwe producten PreNatal en FemNatal begeleiden we u graag op uw weg van kinderwens naar gewenst kind.



