Covid-19: werkelijke doodsoorzaken geleidelijk aan het licht
Volgens Johns Hopkins University zijn er wereldwijd 3.596.142 bevestigde besmettingsgevallen waarbij een infectie met het nieuwe coronavirus Sars-CoV-2 officieel is aangetoond – waarvan 166.152 in Duitsland, met tot nu toe 6.993 sterfgevallen (stand: 05.05.2020, 10:32 uur). Om de verspreiding systematisch in kaart te brengen, lopen momenteel talrijke studies en onderzoeken. De Heinsberg-studie, uitgevoerd door een onderzoeksteam van de Universiteit Bonn, analyseerde bijvoorbeeld onder andere de sterfte onder besmette personen (infection fatality rate) in Gangelt, in het district Heinsberg in Noordrijn-Westfalen. Daarvoor werden van 30 maart tot 6 april 919 deelnemers uit 405 willekeurig geselecteerde huishoudens op een infectie getest en ondervraagd. Het sterftecijfer geeft het aandeel sterfgevallen onder alle besmette personen aan. Op basis van de verzamelde gegevens kon voor het eerst worden berekend dat de infectiesterfte van Sars-CoV-2 0,37 % bedraagt. Uit deze studie kunnen conclusies worden getrokken over de besmettingskansen voor andere personen. Daarnaast kon worden aangetoond dat mensen die carnaval hadden gevierd vaker een ernstiger ziekteverloop hadden. Dat komt vermoedelijk door een hogere virusbelasting tijdens het carnavalsfeest.

De kans op een ernstiger of zelfs levensbedreigend verloop van Covid-19 neemt toe met de leeftijd en de aanwezigheid van chronische aandoeningen, zoals hoge bloeddruk, luchtwegaandoeningen of diabetes mellitus. Wetenschappers van onder andere het Duitse centrum voor diabetesonderzoek (DZD) en het Duitse instituut voor voedingsonderzoek (DIfE) bespreken in een in april gepubliceerde verklaring dat ook overgewicht en obesitas onafhankelijke risicofactoren voor ernstige ziekteverlopen zouden kunnen zijn. Maar dat is slechts één kant van de medaille, want ook jonge en ogenschijnlijk gezonde mensen zijn al aan de gevolgen van de ziekte overleden. Welke oorzaken zitten er dus werkelijk achter ernstige Covid-19-verlopen?
Een Zwitserse onderzoeker geeft aanwijzingen
Het Robert Koch Instituut heeft tot nu toe weinig informatie over de precieze doodsoorzaken van Covid-19-patiënten, omdat deze niet eenvoudig vast te stellen zijn en vaak alleen via gevolgtrekkingen en het terugvolgen van causale verbanden worden bepaald.
Prof. dr. med. Nils Kucher, angioloog en cardioloog in het Universitair Ziekenhuis Zürich, heeft nu het vermoeden geuit dat niet alleen het acute respiratoire distresssyndroom (Acute Respiratory Distress Syndrome, ook ARDS of ‘shocklong’), zoals tot nu toe werd aangenomen, verantwoordelijk is voor het overlijden van patiënten, maar ook het ontstaan van bloedstolsels (trombi) die vitale longvaten verstoppen (trombose) en een zogeheten longembolie veroorzaken. Bloedstolsels ontstaan door een meetbare stijging van bloedstollingsfactoren als gevolg van de infectie en leiden tot ontstekingen van de bloedvaten. In een studie van het universitaire ziekenhuis werden 338 patiënten van een universitaire kliniek in Milaan onderzocht die positief op het coronavirus waren getest. Bij 21 % kon een bloedstolsel worden aangetoond. Omdat het voorlopig echter slechts een gegrond vermoeden is, zijn verdere onderzoeken en studies nodig om de aannames te bevestigen. In een volgende studie wil het team rond prof. Kucher onderzoeken of complicaties tot en met overlijden kunnen worden verminderd door gerichte trombosepreventie bij mensen met Covid-19.
Deze veronderstelling lijkt zeker aannemelijk, want ACE-receptoren, de ‘aanhechtingsplaatsen’ van coronavirussen, komen niet alleen op longcellen voor, maar ook aan de binnenzijde van bloedvaten. Zodra het virus in de bloedbaan komt, leidt het daar tot ontsteking van de bloedvaten en de afgifte van ontstekingsboodschappers. Deze brengen het immuunsysteem in de hoogste staat van paraatheid en activeren de bloedstolling, wat tot uiting komt in verhoogde concentraties bloedstollingsfactoren. Al een studie uit 2012 kon wijzen op een mogelijk gunstig effect van ACE-remmers, geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk, op het sterftecijfer van longontstekingspatiënten ouder dan 65 jaar. Een actuele retrospectieve databankanalyse kwam tot een soortgelijk resultaat. Deze bevestigt een verhoogd sterfterisico voor Covid-19-patiënten met onderliggende hart- en vaatziekten, waaronder coronaire hartziekte, chronisch hartfalen en chronische obstructieve longziekte. Tegelijk gaf ze de aanwijzing dat patiënten die met ACE-remmers werden behandeld, minder vaak aan Covid-19 overleden.
Sepsis vaak als gevolg van een infectie
Bij veel Covid-19-patiënten met een ernstig ziekteverloop traden ook levensbedreigende orgaanfunctiestoornissen op. Deze stoornissen, die sepsis worden genoemd, worden veroorzaakt door een overreactie van het immuunsysteem als gevolg van een infectie. In het dagelijks taalgebruik wordt sepsis ook bloedvergiftiging genoemd. Dat is een misleidende term, omdat het eigenlijk om een heftige afweerreactie van het lichaam gaat die kan leiden tot meervoudig orgaan- en circulatiefalen en in het ergste geval zelfs dodelijk kan zijn. Ze kan worden veroorzaakt door talrijke ziekteverwekkers, zoals virussen, bacteriën en schimmels, en ontstaat vaak bij longontsteking of wondinfecties. Vooral mensen met een al verzwakt immuunsysteem lopen risico, zoals pasgeborenen, ouderen en mensen met bestaande hart- en vaatziekten. Sepsisonderzoeker en intensivist Michael Bauer legt uit dat het niet de overmatige immuunrespons lijkt te zijn die de organen beschadigt. In plaats daarvan zouden er kennelijk functiestoornissen en doorbloedingsstoornissen van de longvaten optreden en een sterke activering van de bloedstolling. Die leidt, zoals hierboven beschreven, tot de vorming van bloedstolsels die het bloedvat verstoppen en een longinfarct kunnen veroorzaken.
Ondersteun uw immuunsysteem

Hoe verschillend een besmetting met het coronavirus ook kan verlopen, één overeenkomst is u vast al opgevallen. Het immuunsysteem is van doorslaggevend belang voor het ziekteverloop en het herstelproces. Voedingsrijke voeding ter ondersteuning van het immuunsysteem is in de strijd tegen het coronavirus daarom net zo belangrijk als afstand houden, handen wassen en beschermende maskers dragen.
Een evenwichtige voeding levert alle belangrijke voedingsstoffen en waarborgt niet alleen de basisfunctie van het hele lichaam, maar ondersteunt ons lichaam ook bij het reguleren van de immuunrespons en de verdediging tegen indringers. Maak daarvoor gebruik van de volledige verscheidenheid aan levensmiddelen en eet bijvoorbeeld verse groenten en fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten en hoogwaardige oliën. Hoe kleurrijker het bord, hoe beter!
Eindsprint of tweede ziektegolf?
De contactbeperkingen worden steeds verder versoepeld en in alle Duitse deelstaten keert het normale openbare leven geleidelijk terug, al blijft dat onder strenge voorwaarden. Maar ook als een bezoek aan de kapper weer mogelijk is, moeten we met alle euforie niet te lichtvaardig met de situatie omgaan. Talrijke enquêtes van de afgelopen weken en maanden laten zien dat de bescherming van de eigen gezondheid voor de meeste mensen veel belangrijker is geworden dan vóór de crisis. Een sterk immuunsysteem is daarvoor onmisbaar, dus moeten we dit bij alle maatregelen voor het behoud van de gezondheid in het oog houden. Zorg er daarom voor dat uw lichaam goed is voorzien van alle voedingsstoffen die het nodig heeft. Het meest geschikt is daarvoor een kleurrijke, evenwichtige en gevarieerde voeding die zo nodig met hoogwaardige voedingssupplementen gericht met bepaalde voedingsstoffen kan worden verrijkt.
Wij, het team ‘Onderzoek en Ontwikkeling’ van BioProphyl, staan graag voor u klaar bij vragen over voeding en gezondheid – telefonisch via 02656 / 952 380 of per e-mail via beratung@bioprophyl.de.
Blijf gezond en zorg goed voor uzelf en de mensen om u heen!
Bronnen en referenties
- Stefan N, Birkenfeld AL, Schulze MB, Ludwig DS (2020): Obesity and impaired metabolic health in patients with Covid-19. Nat Rev Endocrinol. 2020.
- Karberg S (20.04.2020): Woran sterben Corona-Patienten wirklich? Ein Schweizer Forscher macht Hoffnung im Kampf gegen Covid-19.
- Mortensen EM et al. (2012): Population-Based Study of Statins, Angiotensin II Receptor Blockers, and Angiotensin-Converting Enzyme Inhibitors on Pneumonia-Related Outcomes. Clin Infect Dis. 2012 Dec 1; 55(11): 1466–1473.
- Wendt R, Beige J, Lübbert C (2020): COVID-19: Der Einfluss von Antihypertonika. Dtsch Arztebl 2020; 117(13): A-664 / B-565.
- Gebhardt U (2020): "Wir lernen gerade alle sehr viel dazu.“ Intensivmediziner und Sepsisforscher Michael Bauer erklärt, warum bei einer Infektion mit Sars-CoV-2 die Lunge und andere lebenswichtige Organe versagen können. Ein Beitrag im RiffReporter-Magazin „TAKTVOLL - über die Rhythmen des Lebens“. https://www.riffreporter.de/taktvoll/. Zugriff: 04.05.2020.
- Universitätsspital Zürich: Lungenembolien: eine primäre Todesursache bei Covid-19? Medienmitteilung vom 23.04.2020.



