Wat is een prikkelbare darm?
De term prikkelbaredarmsyndroom (PDS) beschrijft een functionele darmaandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende buikpijn, winderigheid en/of veranderingen in de stoelgang. Volgens de richtlijn is er sprake van een prikkelbare darm als aan de volgende drie criteria is voldaan:
- Er zijn chronische klachten, dat wil zeggen klachten die langer dan 3 maanden aanhouden, zoals buikpijn of winderigheid, die met de darm in verband worden gebracht en doorgaans gepaard gaan met veranderingen in de stoelgang.
- De klachten zijn de reden dat de patiënt hulp zoekt en/of zich zorgen maakt, en ze zijn zo ernstig dat de kwaliteit van leven hierdoor aanzienlijk wordt beperkt.
- Een voorwaarde is dat er geen voor andere ziektebeelden kenmerkende veranderingen aanwezig zijn die waarschijnlijk verantwoordelijk zijn voor deze symptomen.
Goed om te weten: een prikkelbaredarmsyndroom is niet levensbedreigend en doorgaans ongevaarlijk voor de gezondheid van de patiënt. Toch moet het ziektebeeld serieus worden genomen en behandeld, omdat het gepaard gaat met een aanzienlijke beperking van de kwaliteit van leven. Niet alleen de klachten zelf, maar ook de vele artsenbezoeken voor uitsluitingsdiagnostiek en het vinden van een behandeling en het frequente werkverzuim vormen namelijk een aanzienlijke belasting voor patiënten.
De symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom
Afhankelijk van het overheersende symptoom worden vier typen prikkelbare darm onderscheiden:
- PDS-D met diarree als belangrijkste symptoom
- PDS-O met verstopping als belangrijkste symptoom
- PDS-S met pijn als belangrijkste symptoom
- PDS-M met afwisselend diarree en verstopping
Afhankelijk van het type hebben betrokkenen vaker last van de volgende kenmerkende klachten:
- krampachtige pijn in de buik, vooral na een maaltijd of in stresssituaties
- diarree, verstopping of een afwisseling van beide
- winderigheid en een vol gevoel
- voedsel niet verdragen, hoewel er geen intolerantie kan worden vastgesteld
Daarbij komen vaak nog begeleidende symptomen zoals vermoeidheid en uitputting, rugpijn, migraine, slaapstoornissen, menstruatieklachten en psychische klachten zoals angststoornissen en depressie.
Oorzaken van het prikkelbaredarmsyndroom
De precieze oorzaken van het prikkelbaredarmsyndroom zijn tot nu toe onduidelijk. Vermoedelijk zijn veel verschillende factoren betrokken bij het ontstaan van het ziektebeeld. Er wordt onder andere gesproken over ontstekingen van het darmslijmvlies, verstoringen van de darmflora, veranderde darmbewegingen, overgevoeligheid van de darmzenuwen, maar ook over stress of acute infecties zoals een diarreeziekte.
Zo wordt een prikkelbare darm vastgesteld
Aan het begin van de diagnostiek wordt een uitgebreide anamnese afgenomen, waarbij alle klachten van de patiënt worden vastgelegd en vergeleken met de mogelijke symptomen van een prikkelbare darm.
Doorslaggevend voor een betrouwbare diagnose is het uitsluiten van alle andere aandoeningen die de symptomen zouden kunnen veroorzaken. Daartoe behoren vooral chronische inflammatoire darmziekten, coeliakie en intoleranties voor lactose of fructose.
Naast lichamelijk onderzoek is vooral het bijhouden van een voedings- en symptomendagboek hierbij nuttig.
Wat helpt bij een prikkelbaredarmsyndroom?
Als het prikkelbaredarmsyndroom met zekerheid is vastgesteld, staat vanwege de onduidelijke oorzaak het verlichten van de klachten centraal in de behandeling. Omdat er geen standaardtherapie is, moet per persoon worden bekeken welke maatregelen de patiënt helpen. Beschikbaar zijn bijvoorbeeld ontspanningstechnieken, capsules met pepermuntolie tegen pijn en winderigheid of probiotica met melkzuurbacteriën en bifidobacteriën ter ondersteuning van de darmflora. Professionele voedingsbegeleiding kan helpen om levensmiddelen te vinden die mogelijk niet worden verdragen en eventueel specifieke diëten te begeleiden die bijdragen aan verlichting van de symptomen.



