Kennis over voedingsstoffen

Voedselintoleranties – welkom in de jungle (deel 2)

In het vorige blogartikel van deze reeks bespraken we vooral wat, hoeveel en hoe we eten. Daarmee legden we de basis om uit te leggen hoe en waarom sensibilisaties, allergieën en intoleranties ontstaan. Maar wat als het kwaad al is geschied? Nu richten we ons op het omgaan met de crisis en het aanpakken van het probleem.
Voedselintoleranties – welkom in de jungle (deel 2)

De titel van deze reeks luidt ‘Voedselintoleranties – welkom in de jungle’.
Wie ermee te maken heeft, weet vast wat daarmee wordt bedoeld.

Daarvoor moet men weten dat ons immuunsysteem op verschillende manieren op mogelijke allergenen kan reageren. In de huisartsgeneeskunde wordt echter meestal alleen op de zogeheten ‘onmiddellijke reactie’, de type I-allergie, getest. Als daarbij geen reacties in het bloed of, nog minder specifiek, op de huid worden gevonden, staat men er meestal behoorlijk alleen voor en begint de zoektocht.

De basisprogrammering met betrekking tot onze voedingsmiddelen vindt plaats in de darm. Als u het artikel daarover nog niet hebt gelezen, vindt u het hier via deze link.

Als er duidelijke reacties op voedingsmiddelen zijn of een sterk vermoeden bestaat, kan een holistische diagnostische aanpak er zo uitzien:

  • Het voedingspatroon observeren en eventueel een dagboek bijhouden
  • Een uitgebreide anamnese met een holistisch therapeut afnemen
  • Ontlastingsonderzoek laten uitvoeren om de darmflora en immuunstatus te bepalen
  • Aanvullend bloedonderzoek:
    • IgE-screening bij vermoeden van allergie / onmiddellijke reacties
    • IgG-screening bij vermoeden van intoleranties / vertraagde en onduidelijke reacties, of als alternatief een lymfocytentransformatietest
    • Histamine-intolerantie uitsluiten
    • Fructose- en/of lactosemalabsorptie uitsluiten

Het voedingspatroon observeren

Bij allergieën is het verband met bepaalde voedingsmiddelen of toevoegingen vaak snel te achterhalen. Dat is altijd nuttig tijdens het anamnesegesprek. 

Maar ook niet-specifieke reacties, zoals een verslechtering van de huid de volgende dag of vermoeidheid enkele uren na bepaalde maaltijden, kunnen belangrijke aanwijzingen zijn om een vermoeden te onderbouwen.

De uitgebreide anamnese bij een holistisch therapeut

De meeste holistische therapeuten zullen vertrouwd zijn met het belang van de darm en de voeding. Daardoor kunnen zij gerichte vragen aan de patiënt stellen, als aanvulling op diens eigen waarnemingen.

Het ontlastingsonderzoek

Zoals al in het artikel over de darm is uitgelegd, vindt hier de fundamentele programmering van het immuunsysteem plaats, vooral wat voedingsmiddelen betreft. Dit is daarom absoluut basisdiagnostiek bij vragen over voedselintoleranties. Helaas maakt ontlastingsonderzoek nog steeds geen vast deel uit van de dagelijkse geneeskunde. Vraag er dus gericht naar.

Het bloedonderzoek

IgE-screening

Zoals beschreven stelt men met het meten van specifieke IgE-antistoffen (bijvoorbeeld voor tarwe of wortel) een allergie van het onmiddellijke type vast. Afhankelijk van de ernst van de allergie is geen laboratoriumdiagnostiek meer nodig, omdat een kriebel in de keel, tranende ogen of huiduitslag al binnen enkele seconden tot minuten optreden.
Bij deze reactieroute heeft ons immuunsysteem een zeer lang geheugen, zodat vooral bij sterke reacties alleen het levenslang vermijden van het allergeen overblijft.
Bij mildere reacties nemen de antistoffen door consequent vermijden en een holistische behandeling vaak weer af.

IgG-screening

Wat patiënten en diagnostici veel meer problemen bezorgt, zijn de niet-specifieke reacties bij intoleranties. De huid is soms beter en soms slechter. De bloeddruk schommelt soms sterk en is dan weer vrij stabiel. Gewrichten doen de ene keer meer pijn dan de andere, maar een duidelijk verband met bepaalde voedingsmiddelen wordt tijdens de anamnese en zelfobservatie meestal niet gevonden.
Als het darmonderzoek al bepaalde aanwijzingen laat zien, helpt vaak alleen laboratoriumonderzoek om duidelijkheid te krijgen. De IgG-test is niet onomstreden. Voorstanders zweren bij het nut ervan in hun dagelijkse werk. Critici stellen dat de IgG-reactie alleen een ‘normale’ werking van het immuunsysteem aangeeft bij vaak gegeten voedingsmiddelen en dat men daaruit niet automatisch een intolerantie kan afleiden.
De ervaring leert dat bij resultaten in lage reactieklassen (ingedeeld van 0 tot 4, bij sommige laboratoria van 0 tot 5) inderdaad niet van sterke intoleranties kan worden uitgegaan. Vanaf reactieklasse 3 moet men de betreffende voedingsmiddelen niet vaker dan eenmaal per week eten. Bij reactieklasse 4 (en eventueel 5) moet het allergeen minstens 3 maanden, liefst langer, strikt worden vermeden en moet tegelijkertijd de darm worden behandeld. Ook daarna mogen de betreffende voedingsmiddelen niet weer dagelijks worden gegeten. Men moet proberen deze voedingsmiddelen niet vaker dan één- tot driemaal per week in te nemen. 

Als alternatief voor de IgG-test bieden gespecialiseerde immunologische laboratoria de zogeheten LTT, de lymfocytentransformatietest, aan.
Terwijl de IgG-test ‘alleen’ laat zien dat geheugencellen tegen voedingsmiddelen zijn gevormd, maar weinig zegt over de actuele immunologische belasting door het voedingsmiddel, toont de LTT de daadwerkelijke reactie van de lymfecellen op de voedingsmiddelen op dat moment. 

Deze gespecialiseerde diagnostiek is echter vrij kostbaar en de LTT is doorgaans nog eens minstens tweemaal zo duur als de IgG-test.

Histamine-intoleranties

Bij veel patiënten die op voedingsmiddelen reageren, zijn er naast specifieke intoleranties ook andere bijkomende symptomen, zoals histamine-intolerantie.

In het slijmvlies van de dunne darm wordt het enzym diamineoxidase (DAO) gevormd, dat histamine uit de voeding afbreekt. Als er onvoldoende van dit enzym wordt aangemaakt, komt te veel histamine in de bloedbaan terecht. Dit kan tot uiteenlopende symptomen leiden, zoals opvliegers, een flush en gevoelsstoornissen. Vaak worden deze uitgelokt door histaminehoudende voedingsmiddelen zoals kaas, vooral langgerijpte soorten zoals Parmezaanse kaas, en rode wijn of alcohol in het algemeen. 

In eerste instantie helpt een bloedonderzoek waarbij het DAO-gehalte wordt bepaald. Vervolgens moeten histaminerijke voedingsmiddelen worden vermeden en moet tegelijkertijd de darm worden hersteld. Sommige histamine-intoleranties kunnen duidelijk worden verminderd of helemaal verdwijnen.

Lactose- en fructose-intoleranties

Hier is het belangrijk overgevoeligheden te onderscheiden van intoleranties en malabsorpties.
Bij allergieën en overgevoeligheden ontstaat een specifieke immuunrespons op een bepaald voedingsmiddel. Bij intoleranties gaat het daarentegen niet om een immunologisch proces, maar eerder om een spijsverteringsprobleem. Zoals bij histamine-intolerantie het enzym DAO ontbreekt, ontbreken bij lactose- en fructose-intoleranties eveneens bepaalde enzymen of is het transportmechanisme voor de opname van suikermoleculen in de darm verstoord.

Toen moderne meetmethoden nog niet bestonden, was het begrijpelijk dat men melk als boosdoener aanwees wanneer mensen na het drinken van bijvoorbeeld melk buikpijn en diarree kregen.

Een genetische intolerantie kan met een bloedtest worden vastgesteld, maar veel intoleranties zijn verworven. De voorkeursmethode is een zogeheten waterstofademtest. Dit is een provocatietest.
De hoeveelheid waterstof in de uitgeademde lucht wordt gemeten. Daarna krijgt men een vastgestelde hoeveelheid van de te testen stof (bijvoorbeeld lactose) en wordt de uitgeademde lucht op bepaalde tijdstippen opnieuw gemeten. Als de waarden laag blijven, is er geen intolerantie voor de teststof. Als de waarde steeds duidelijk verder stijgt, is dat een betrouwbare aanwijzing dat de lactose in de dunne darm niet wordt gesplitst, vervolgens verder in de darm terechtkomt en wordt afgebroken door de bacteriën die daar aanwezig zijn. Daarbij ontstaan aanzienlijke hoeveelheden waterstof, die onder meer in de bloedbaan terechtkomen en via de longen worden uitgeademd.

De conclusie

Als we het hele onderwerp nog eens overzien, lijkt de titel ‘Welkom in de jungle’ meer dan gerechtvaardigd. Veel betrokkenen hebben al een jarenlange zoektocht achter de rug voordat de darm en de voedingsmiddelen nauwkeurig worden onderzocht.

Met deze blogreeks willen we natuurlijk vooral geen onzekerheid zaaien, maar juist aanmoedigen het eigen leven in handen te nemen. Aan het begin zagen we dat de werk-privébalans een bepalende factor is voor de beïnvloeding van ons immuunsysteem. Verder bepalen we zelf of we snel tussendoor eten of eetrituelen ontwikkelen en weer gaan genieten in plaats van ons alleen te voeden. Ook hebben we in de hand welke voedingsmiddelen we kopen en waar. Hoe meer we op deze gebieden actief goed doen, hoe groter de kans op een gezonde darm en een gezond immuunsysteem. Regelmatige darmkuren, bijvoorbeeld een combinatie van de Darmsanierung en het Makro-Immun-complex, en voldoende voedingsvezels, die u bijvoorbeeld eenvoudig met het Ballaststoff Vital Komplex kunt binnenkrijgen, kunnen helpen een verandering van leefstijl met succes te ondersteunen.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen