Innerlijke rust vinden – tips voor meer evenwicht en ontspanning
Een evenwichtige verhouding tussen spanning en ontspanning is essentieel voor ons leven. Innerlijke kalmte en evenwicht berusten op een passende balans tussen deze twee tegengestelde fasen. Enerzijds is het onmisbaar dat ons lichaam voldoende beweging en gerichte perioden van inspanning krijgt. Tegelijkertijd is het voor ons welzijn bepalend dat we regelmatig tot rust komen. Dit evenwicht tussen spanning en ontspanning heeft niet alleen betrekking op ons lichaam. Ook voor onze geest, vooral voor het duurzaam verminderen van stress, is het bijzonder belangrijk regelmatig en bewust te ontspannen. Gerichte ontspanningstraining kan ons evenwichtiger en rustiger maken. Daarnaast ondersteunt de balans ons energieniveau en onze gezondheid, omdat chronische stress en overbelasting tot functionele lichaamsproblemen, aanhoudende vermoeidheid en ziekten kunnen leiden.
Omgaan met stress – ontspanningstechnieken in het dagelijks leven
Helaas krijgen juist de belangrijke ontspanningsfasen in onze huidige prestatiemaatschappij te weinig aandacht. Meestal staan we onder grote druk en worden de verwachtingen steeds hoger. Het is dan ook niet vreemd dat het ons af en toe allemaal te veel wordt.
Als essentiële rustperioden langere tijd ontbreken, zijn spierspanning, slaapproblemen en hoge bloeddruk niet ongewoon. Bovendien kan aanhoudende chronische stress ook het gevreesde burn-outsyndroom en depressies bevorderen.
Daarom geven we u in dit artikel veel tips en ontspanningsmethoden die u kunnen helpen meer herstel, evenwicht en innerlijke vrede te ervaren. Sommige van de volgende ontspanningsoefeningen kosten maar weinig tijd en zijn daarom ideaal om stress in het dagelijks leven gericht te verminderen.
Stress verminderen – wat betekenen ontspanning en evenwicht?
Ontspanning wordt in het algemeen gekenmerkt door lichamelijke, geestelijke en emotionele rust. Wanneer we ons veel zorgen maken en vaak angstig en ontevreden zijn, ontstaan dikwijls spierspanningen. Met effectieve ontspanningstraining kunnen we deze aanhoudende spanning tegengaan. Daarnaast komt ook onze bloeddruk tot rust. Korte herstelperioden zijn bovendien gunstig voor onze concentratie en creativiteit.
Kort gezegd zorgen regelmatige pauzes en ontspanningsoefeningen weer voor meer prestatievermogen en een frissere geest. Laten we dus beginnen met onze tips voor meer evenwicht en ontspanning!
Ontspanningstechnieken in één overzicht – hoe u eindelijk rust vindt
Een powernap voor meer rust en kalmte
Het begrip ‘powernap’ komt uit het Engels en wordt steeds vaker als modeterm voor het aloude middagdutje gebruikt. Voor veel oudere generaties is deze ontspanningsmethode in de vorm van een dagelijks middagslaapje nog steeds een vast onderdeel van het dagelijks leven. ‘Powernap’ bestaat uit twee woorden die kracht en dutje betekenen: een kort slaapje dat onze energievoorraden weer aanvult. Verschillende onderzoeken hebben inmiddels laten zien dat een kort dutje rond de middag ons weer geconcentreerder laat werken. Deze ontspanningstechniek geeft ons dus de kans de inspanningen van de dag te verwerken en tegelijkertijd ons concentratievermogen te herstellen. Daardoor zijn we al na 10-30 minuten niet alleen weerbaarder en beter in staat te presteren, maar ook veel beter gehumeurd.
Eigenlijk is de powernap geen uitvinding van onze moderne beschaving. Ook vóór de wetenschappelijke inzichten hadden mensen al behoefte om ’s middags te rusten. Terwijl de middagslaap in onze eerste levensjaren nog een vast onderdeel is van de dagelijkse slaap-waakcyclus, past deze zich vanaf de schooltijd aan de moderne prestatiemaatschappij aan.
Tips voor een powernap
Een powernap is niet hetzelfde als een uitgebreide middagrust. Omdat ons lichaam na een halfuur in diepere slaapfasen terechtkomt, moet het middagdutje kort blijven. Anders verminderen we het positieve effect van de powernap, doordat we abrupt uit de diepe slaap worden gehaald. Idealiter duurt het dutje daarom tussen 10 en 30 minuten. Volgens Flinders University in Australië is 10 minuten de optimale duur.

Wandelen in de natuur – innerlijke rust vinden
Wandelingen in de natuur stimuleren onze bloedsomloop en helpen ons stresshormonen af te breken. Frisse lucht, beweging en natuur laten ons onze zorgen even vergeten, waardoor onze geest weer wat vrijer wordt. Vogelgezang, de geur van het bos en aarde of zand onder onze voeten versterken de weldadige effecten van de natuur. Om innerlijke rust te vinden, is het belangrijk steeds weer afstand te nemen van de vele indrukken van buitenaf. Scherp uw zintuigen tijdens een wandeling en geniet van de rust in harmonie met de natuur.
Wandeltip
Vooral op blote voeten lopen kan een heel heilzaam en stressverminderend effect hebben! Wanneer hebt u voor het laatst op blote voeten door zand, een beek of gras gelopen?

Diepe buikademhaling voor minder stress en meer evenwicht
Een van de effectiefste ontspanningsmethoden is de gerichte, kalmerende aandacht voor onze buikademhaling. Ademen is leven: ons bestaan op deze planeet begint en eindigt met een ademhaling. Veel oude geschriften spreken over de ‘levensadem’, de geest die ons levend maakt. Toch besteden we, vooral in de westerse wereld, weinig aandacht aan ons dagelijkse ademhalingspatroon. Onder stress, angst en negatieve emoties ademen we automatisch oppervlakkiger en hoger. Een oppervlakkige ademhaling vermindert de beschikbare zuurstof voor onze hersenen, wat uiteenlopende negatieve effecten en energietekorten veroorzaakt. Hoofdpijn, innerlijke onrust en spierspanning kunnen daarbij horen. Het Deutsche Grüne Kreuz (DGK) in Marburg stelt dat bij een diepe, volledige ademhaling per minuut minstens 50-75 liter lucht het lichaam binnenkomt. Bij een te oppervlakkige ademhaling is dat daarentegen maar 7-10 liter, waardoor onze hersenen merkbaar te weinig krijgen. Het is dus nauwelijks verwonderlijk dat we in stresssituaties vaak niet meer ‘helder kunnen denken’.
Tip voor buikademhaling (middenrifademhaling)
Neem een losse en ontspannen houding aan. Adem rustig en langzaam door uw neus in en concentreer u op elke ademhaling. Controleer dit door een hand op uw buik te leggen en te kijken hoe deze gelijkmatig op en neer beweegt. Al na korte tijd zou u een kalmerende werking moeten ervaren.
Ontspannener en rustiger worden door te lachen – minder stress dankzij gelukshormonen
Lachen behoort waarschijnlijk tot de eenvoudigste ontspanningsmethoden die we direct kunnen toepassen. In het algemeen geldt lachen als heel gezond, omdat het stress vermindert en tegelijk gelukshormonen vrijmaakt. Helaas staat ons hoofd in stresssituaties meestal niet naar lachen. Toch kunnen we van de werking van ons lichaam gebruikmaken door eerst een glimlach na te bootsen. Trek daarvoor eenvoudig een minuut lang uw mondhoeken omhoog. Probeer tegelijkertijd aan iets grappigs te denken, begin te giechelen en lach liefst hardop. Ook als het kunstmatige lachen in het begin onwennig en wat vreemd aanvoelt, komen de stressverminderende processen in ons lichaam geleidelijk op gang. Als u deze ontspanningstechniek regelmatig toepast, zal het lachen u veel gemakkelijker afgaan. Mogelijk staat u dan in het algemeen ook meer open voor iets grappigs gedurende de dag.
Tips om stress te verminderen door te lachen
Regelmatig lachen geeft ons in het dagelijks leven meer lichtheid en evenwicht. De ervaren vreugde maakt ons rustiger en versterkt tegelijkertijd ook onze afweer. Als het u veel moeite kost zomaar hardop te lachen, is het aan te raden een lijst te maken van dingen en situaties die u aan het lachen brengen. Telkens als u zich gestrest voelt, pakt u de lijst erbij en kiest u een van uw persoonlijke ‘lachgaranties’. Daarop kunnen bijvoorbeeld uw favoriete komieken of grappige katten- en hondenvideo’s staan. Nu gaat het helemaal om u! Wat maakt u altijd aan het lachen? Is er een vriend of kennis met wie u niet meer bijkomt van het lachen? Heel goed: zie deze dierbare kennis voortaan ook als uw persoonlijke middel tegen stress. 😉

De smartphone uitzetten – minder stress door beperkter bereikbaar te zijn
Voortdurend bereikbaar zijn kan ziek maken! Mobiele telefoons en smartphones behoren soms tot de belangrijkste oorzaken van de voortdurende toename van stress en innerlijke onrust in onze samenleving. Geestelijke ontspanning ontstaat pas wanneer we bereid zijn de talloze indrukken van alledag los te laten. Smartphones kunnen enerzijds verhinderen dat we onze weinige werkpauzes daadwerkelijk gericht gebruiken om stress te verminderen, wanneer we alleen door sociale media scrollen en enorme hoeveelheden onbelangrijke en negatieve informatie opnemen. Daarnaast is vooral de voortdurende bereikbaarheid een probleem, omdat die ons niet echt toestaat volledig los te laten.
Omgaan met stress door minder bereikbaar te zijn
Zonder u af en toe bewust af en zet uw telefoon dan uit. Idealiter doet u dagelijks enkele uren zonder smartphone om onnodige stress te vermijden. Wen eraan niet bij het eerste signaal meteen op uw telefoon te kijken. Laat de gedachte los dat u ‘iets zou kunnen missen’ en concentreer u liefst alleen nog op werkelijk belangrijke informatie.
Autogene training – ontspanningstraining voor innerlijke kalmte
Autogene training behoort tot de klassieke ontspanningsmethoden, omdat ze al lange tijd wordt gebruikt. De basis ervan is zogeheten autosuggestie of zelfhypnose, die bij juiste uitvoering voor meer rust en kalmte kan zorgen. Deze ontspanningstechniek beïnvloedt lichamelijke en autonome functies, zoals ademhaling, polsslag en doorbloeding. De ontspannen toestand wordt vooral door mentale concentratie bereikt.
Innerlijke vrede door formules en mantra’s
Bij autogene training worden de ontspanningsoefeningen zittend of liggend uitgevoerd. Het herhalen van zogeheten mantra’s (bijvoorbeeld ‘Ik ben volledig ontspannen’ of ‘In mij heersen rust en vrede’) roept na enige oefening de ontspannen toestand op. Stressvermindering door autogene training omvat verschillende basisoefeningen en beginfasen die men volgens de ervaring eerst moet aanleren. Sommige gebruikers vinden de ontspanningstraining relatief eenvoudig, anderen hebben meer tijd nodig voordat ze uiteindelijk rust vinden.
Beweging en duursport
Veel beweging en duursport behoren eveneens tot de effectiefste en beproefde ontspanningsmethoden. Elke vorm van beweging is goed voor duurzame stressvermindering, omdat het stresshormoon cortisol wordt afgebroken. Hieronder geven we enkele beproefde voorbeelden van effectieve stressvermindering door beweging:
- elke duursport (hardlopen, fietsen, zwemmen, enzovoort)
- Aerobics, pilates, zumba, krachttraining
- Yoga, dansen, wandelen, touwtjespringen
Ontspanningsmuziek en begeleide meditatie
Natuurgeluiden en ontspannende klanken van akoestische muziekinstrumenten helpen ons ook om opgebouwde stress te verwerken. Zeegeruis, vogelgezang en bosgeluiden hebben zich hierbij bijzonder bewezen.
Daarnaast zijn begeleide meditaties en meditatieve gezangen zeer aan te bevelen. Positieve affirmaties en klanken helpen onze gedachten tot rust te brengen.
Tip voor ontspanningstraining met klanken en woorden
Ontspanningsmuziek en begeleide meditaties zijn een uitstekend middel tegen stress, omdat ze op veel manieren kunnen worden gebruikt. Als u wat tijd over hebt in de trein, bus of ontbijtpauze, kunt u ook onderweg van deze ontspanningsmethode profiteren.
Let op: gebruik deze ontspanningstechniek om veiligheidsredenen niet tijdens het autorijden.

Knuffelen en genegenheid
Nu komen we bij een van de aangenaamste ontspanningsmethoden: knuffelen en genegenheid. Lichamelijk contact en omhelzingen kalmeren en verminderen stress, doordat het hormoon oxytocine vrijkomt. Oxytocine staat bekend als het knuffelhormoon, omdat het bij sociale verbondenheid, aanrakingen en ook tijdens het vrijen wordt afgegeven. Bovendien versterken we door nabijheid ook ons gevoel van eigenwaarde, wat eveneens voor meer evenwicht in het dagelijks leven zorgt.
Tip voor ontspanning door knuffelen en genegenheid
Oxytocine werkt ook wanneer we onze huisdieren aaien.
Innerlijke rust vinden met thee – traditionele ontspanningsmethoden
Thee kan eveneens heel kalmerend werken op lichaam en geest. Het is dan ook niet vreemd dat rustgevende thee al generatieslang traditioneel wordt gebruikt. Niet voor niets zegt men in stresssituaties vaak: ‘Afwachten en thee drinken.’

Kruiden- en rustgevende thee worden vooral gebruikt om stress te verminderen en bij slaapproblemen en innerlijke onrust. Ook bij nervositeit en zenuwspanning kan de warme drank ondersteuning bieden. De volgende theesoorten zijn vooral voor stressvermindering aan te bevelen:
- Citroenmelisse
- Sint-janskruid
- Lavendel
- Passiebloem
- Hop
- Valeriaan
Rust vinden door warmte
Warmte zorgt zoals bekend voor meer rust en kalmte. Spierspanning kan bijvoorbeeld met een warm bad worden verminderd. Inmiddels bevestigt ook een studie (Vereinigung Deutsche Sanitärwirtschaft) de traditionele ervaringen. De onderzoeken lieten zien dat een bad na stresssituaties aanzienlijk sneller ontspanning brengt dan alleen uitrusten op de bank. Zo kon het autonome zenuwstelsel van de proefpersonen in een bad van 35 graden positief worden gestimuleerd. Baden ontlasten echter niet alleen spieren en gewrichten. Ze bevorderen ook de doorbloeding en stabiliseren hart en longen. Daarom kan een bad een effectieve en snelle ontspanningsmethode zijn.
Zon opdoen
Zonnestralen geven warmte en zorgen voor een goed humeur. Met behulp van de zon kunnen we onze belangrijke vitamine D-voorraad weer aanvullen. Alleen al in Duitsland hebben heel veel mensen een vitamine D-tekort. Om voldoende van de zonnevitamine binnen te krijgen, is het raadzaam veel tijd in de natuur door te brengen, vooral wanneer de zon schijnt. Het belang van de zon wordt ons vooral aan het einde van het koude seizoen duidelijk. De dagen worden langer en de natuur ‘komt weer op krachten’, waardoor ook wij ons fitter, energieker en gemotiveerder voelen. De zon speelt hierbij een overkoepelende rol, als levengevende planeet voor planten, dieren en natuurlijk ook voor ons mensen.

Minder stress door een ontspanningsmassage
Massages verminderen spierspanning en stimuleren de doorbloeding. Daarnaast zijn ze heel gunstig voor ons welzijn.
Er bestaan veel verschillende massagevormen. Vooral voetreflexmassages hebben zich voor stressvermindering bewezen.
Meer evenwicht door schilderen en tekenen
Tijdens schilderen en tekenen richt onze geest zich volledig op de activiteit. Geluiden en activiteiten om ons heen worden buitengesloten, waardoor we helemaal in het ‘hier en nu’ handelen. Wanneer de vele afleidende indrukken en gedachten verdwijnen, ontstaat vanzelf ontspanning.
Tip om stress te verminderen door te schilderen
Deze ontspanningsmethode is meestal aanzienlijk effectiever als u buiten in de natuur gaat schilderen.
Ontspanning door lezen
Ook door te lezen kunnen we innerlijke rust vinden. Wanneer we een boek lezen, verwerken we de gedachten van iemand anders. Daardoor worden onze eigen gedachten rustiger en vergeten we even de ‘problemen van de echte wereld’. Ook om te lezen is het een goed idee de natuur in te gaan.

Meer evenwicht door kaarsen, haardvuur en geuren
Geurkaarsen en etherische oliën kunnen eveneens een heel positieve invloed op onze stemming hebben. Etherische oliën beïnvloeden ons autonome zenuwstelsel, waardoor we in stressvolle situaties rustiger worden. Daarnaast creëren deze stressverminderende hulpmiddelen een aangename en weldadige sfeer.
Kaarsen en haardvuur zorgen voor gezelligheid en helpen ons los te laten.
Tip voor minder stress met kaarsen en geuren
Na een heel stressvolle dag kan een warm bad in combinatie met kaarsen en de geur van etherische oliën wonderen doen. Combineer deze ontspanningsmethoden daarom wanneer u daar behoefte aan hebt.
De belangrijkste keuze voor meer kalmte – ook eens ‘nee’ zeggen!
Herkent u het volgende? Iemand vraagt u een gunst en u zegt ‘ja’. Kort daarna gebeurt hetzelfde weer en gaat u nog een verplichting aan. De eindeloze kringloop begint.
Het is heel lovenswaardig dat u zich inzet voor uw werk, vrienden, familie en collega’s, maar u mag uzelf daarbij beslist niet vergeten. Ook uw tijd is beperkt! Door alle goedbedoelde verplichtingen voegt u al snel honderden uren stress aan uw leven toe. Daarbij komt dat u het nooit ‘iedereen naar de zin’ kunt maken, hoe hard u ook uw best doet.
Neem daarom een van de belangrijkste beslissingen van uw leven en verminder uw stress op lange termijn door te leren ook eens ‘nee’ te zeggen!
Gebruik het Paretoprincipe
Het Paretoprincipe (Vilfredo Pareto) stelt dat 80 procent van de resultaten met ongeveer 20 procent van de totale inspanning kan worden bereikt. De resterende 20 procent vereist daarentegen 80 procent van de totale inspanning, dus kwantitatief het meeste werk.
Het Paretoprincipe, ook de 80/20-regel genoemd, kan bijna magisch op uw leven inwerken, als u het goed toepast.
Het is daarom een goed idee u te concentreren op wat u werkelijk verder brengt, of liever op de gebieden die u echt gelukkig maken. Bedenk dus goed waaraan u momenteel 80 procent van uw tijd besteedt. Zijn dit werkelijk de activiteiten die u vanuit uw hart wilt doen? Neem waar mogelijk afscheid van onaangename dingen en laat een louter formeel plichtsgevoel los. U bent de baas over uw leven en bepaalt dus hoe u het vormgeeft.
Tips voor het Paretoprincipe
Ook bij schijnbaar heel gewone dingen geldt het Paretoprincipe. We kunnen bijvoorbeeld bij het opruimen veel tijd (en stress!) besparen door de dingen te doen die het grootste effect hebben. Zo kunt u in huis met enkele handelingen al voor veel meer orde zorgen door uw bed op te maken, kleding van de vloer op te ruimen en de vaatwasser aan te zetten. Wanneer de tijd beperkt is, bereikt u zo met 20 procent van de inspanning ongeveer 80 procent van het gewenste resultaat. Blijvende toepassing kan u rustiger en tevredener maken, omdat u meer tijd hebt voor de aangename dingen van het leven.
Stress vermijden – rustiger worden
Een ontspannen basishouding en veel kalmte kunnen ons helpen stress en innerlijke onrust te vermijden. Minder stress zorgt automatisch voor meer balans en evenwicht. Erger u daarom niet aan kleinigheden en probeer steeds rustig te blijven. Zodra u merkt dat een situatie u vanbinnen onrustig maakt, richt u zich op uw ademhaling. Adem liever diep door dan uw emoties te volgen. Dit bespaart u energie en veel ergernis. Tegelijkertijd bouwt u op termijn meer stressbestendigheid op.
Conclusie
Zoals we zien, zijn er talrijke mogelijkheden om meer ontspanning en evenwicht in ons leven te brengen. Probeer enkele van de genoemde ontspanningsmethoden tot u ontdekt welke bij u passen. Het is belangrijk oefeningen toe te passen die voor u geschikt zijn. Kies op uw gevoel: alleen u kunt vaststellen welke ontspanningsoefeningen in uw leven de duurzaamste effecten hebben. We wensen u veel plezier bij het proberen en vooral veel rust en kalmte.



