Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (afgekort: LMD) is een aandoening van de macula, het punt op het netvlies waarmee we het scherpst zien. In de westerse geïndustrialiseerde landen is ze een van de meest voorkomende oorzaken van ernstig gezichtsverlies. Wat de oorzaken zijn en hoe u de aandoening kunt tegengaan, leest u in dit artikel.
Leeftijdsgebonden maculadegeneratie – niet meer alleen een ouderdomsziekte
In Duitsland is LMD met 50 % de meest voorkomende oorzaak van ernstige slechtziendheid en daarmee van het ontvangen van een blindenuitkering. De aandoening leidt echter niet tot volledige blindheid. Zelfs als de functie van de macula volledig verloren gaat, blijft het overige deel van het netvlies intact. Daarom kunnen betrokkenen doorgaans ook in het late stadium van LMD nog dagelijkse taken uitvoeren.
Met name de term ‘leeftijdsgebonden’ lijkt inmiddels echter niet meer van deze tijd, omdat patiënten van 40 tot 50 jaar al vroege vormen van de aandoening vertonen die 20 jaar geleden slechts bij enkele 70- tot 80-jarigen voorkwamen. Daarom lijken naast genetische aanleg en leeftijd ook alledaagse factoren zoals het milieu met zijn belastende invloeden, voortdurende stress, slaaptekort, roken en ongezonde voeding dit verouderingsproces in gang te zetten.
De symptomen van LMD
De volgende symptomen kunnen in het beginstadium van LMD optreden:
- overdag een grotere behoefte aan licht (bijv. bij het lezen of naaien)
- tijdens het lezen verschijnen wazige vlekken of schaduwen midden in de tekst
- een verhoogde gevoeligheid voor verblinding (bijv. bij autorijden in het donker)
- kleuren lijken bleker
- rechte lijnen worden vervormd of gebogen waargenomen (bijv. de voegen in de badkamer)
- in het midden van het gezichtsveld ziet men alleen nog onscherp
Bij gevorderde LMD verliezen betrokkenen het vermogen om scherp te zien, maar de waarneming in het buitenste gezichtsveld en van licht en donker blijft behouden. Dat betekent dat in de ooghoek structuren en bewegingen kunnen worden herkend, terwijl gezichten en dingen waarnaar rechtstreeks wordt gekeken vaak niet meer herkenbaar zijn.
De oorzaken van LMD
De precieze oorzaken van LMD zijn tot op heden niet eenduidig opgehelderd. De geneeskunde onderscheidt echter beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare uitlokkende factoren die het ontstaan van LMD mogelijk bevorderen.
Tot de niet-beïnvloedbare factoren behoren:
- De leeftijd: met het ouder worden neemt de kans toe om LMD te ontwikkelen
- Het geslacht: vrouwen hebben in het algemeen vaker LMD dan mannen.
- De genetische aanleg: als er in de familie al LMD-patiënten zijn, neemt het ziekterisico toe.
- De oog- en huidskleur: blauwe ogen en een lichte huid lijken de aandoening te bevorderen.
Beïnvloedbare factoren zijn:
- De uv-straling: uv-stralen beschadigen het netvlies. Bescherm uw ogen daarom met een zonnebril tegen te sterk zonlicht.
- Het roken: een sigaret opsteken verdrievoudigt het risico om LMD te krijgen.
- De voeding: een voeding die rijk is aan vitaminen en voedingsvezels kan LMD mogelijk voorkomen. Vooral de antioxidanten in fruit en groenten hebben een celbeschermend effect en mogen niet ontbreken.
Naast deze factoren kunnen ook hart- en vaatziekten zoals diabetes, overgewicht en hoge bloeddruk door een verslechtering van de doorbloeding het ontstaan van LMD bevorderen.
De diagnose LMD – en wat nu?
De diagnose LMD betekent niet dat u de afbraakprocessen machteloos moet aanzien. U kunt uw ooggezondheid juist actief beïnvloeden. Zo kan het risico op LMD bijvoorbeeld aanzienlijk worden verminderd door regelmatige beweging. Zelfs lichte activiteiten zoals een dagelijkse wandeling of regelmatig traplopen hebben een positief effect.
Voeding neemt een bijzondere plaats in bij de behandeling van LMD. De macula, ook wel de gele vlek genoemd, krijgt haar gele kleur door de carotenoïden luteïne en zeaxanthine. Deze twee carotenoïden werken als een soort zonnebril voor de netvliescellen en beschermen ze tegen oxidatieve lichtschade. Een voeding die rijk is aan luteïne en zeaxanthine draagt bij aan een verhoging van het carotenoïdengehalte in de macula, dat bij LMD lager is dan bij gezonde mensen. De ARED-studies (Age-related Eye Disease Study) hebben aangetoond dat de gerichte inname van luteïne en zeaxanthine samen met vitamine C, vitamine E, zink en koper de voortschrijdende vernietiging van de maculacellen kan stoppen. Afhankelijk van de ernst van de aandoening wordt het gebruik van overeenkomstig samengestelde supplementen aanbevolen. Vraag bij twijfel aan uw oogarts welk preparaat hij zou aanbevelen.



