Kennis over voedingsstoffen

L-arginine – de krachtpatser onder de aminozuren

L-arginine is alleen iets voor bodybuilders? Zeker niet! Ook de minder gespierde ‘gemiddelde mens’ kan profiteren van dit bijzondere aminozuur. Maar alles op zijn tijd. Wat L-arginine zo bijzonder maakt, leest u in ons artikel.
L-arginine – de krachtpatser onder de aminozuren

Wat is L-arginine eigenlijk?

L-arginine is een conditioneel essentieel aminozuur dat zowel via de voeding kan worden ingenomen als door ons lichaam zelf kan worden aangemaakt. Het behoort tot de basische aminozuren en ontstaat binnen de ureumcyclus, die verantwoordelijk is voor de afbraak van aminozuren en andere stikstofhoudende verbindingen. Met vier stikstofatomen is het het stikstofrijkste van alle aminozuren.

Wist u al… dat L-arginine voor pasgeborenen essentieel is? Het vermogen om dit aminozuur zelf aan te maken ontwikkelt ons lichaam pas met het ouder worden. Op volwassen leeftijd behoort het daarom tot de semi-essentiële aminozuren.

De ontdekking van L-arginine

Tegen het einde van de 19e eeuw isoleerde chemicus Ernst Schulze (1840 – 1912) samen met een collega L-arginine uit lupinekiemen, zonder aanvankelijk te weten wat het precies was. De wetenschappers maakten van de kiemen een waterig extract en voegden er fosforwolfraamzuur aan toe. Daarop ontstond een sterke witte neerslag, die zeer stikstofrijk bleek te zijn.

De chemici besteedden aanvankelijk geen verdere aandacht aan de fosforwolfraamzuurneerslag, omdat ze dachten dat het moeilijk zou zijn er andere stoffen uit te isoleren. In die veronderstelling vergisten ze zich echter sterk. Door verder onderzoek konden ze uiteindelijk een stikstofrijke base laten neerslaan en gaven ze de stof de naam arginine.

L-arginine werd vervolgens ook in veel andere kiemen aangetoond. Pas later ontdekte men dat dit aminozuur overeenkomt met het aminozuur dat ook in onze stofwisseling aanwezig is.

Om te begrijpen waarom juist dit aminozuur zo belangrijk is voor de werking van onze stofwisseling, moet u weten waarvoor ons lichaam aminozuren überhaupt nodig heeft.

Aminozuren en hun functie in de stofwisseling

Via onze voeding nemen we dagelijks 20 verschillende aminozuren in, die de basisbouwstenen vormen van alle eiwitmoleculen (proteïnen) in ons lichaam. Bij deze zogenaamde proteïnogene aminozuren gaat het uitsluitend om de biologisch actieve L-vormen. De D-vormen, die u zich kunt voorstellen als hun spiegelbeelden, zijn daarentegen zonder werking voor ons organisme en onze stofwisseling.

Negen van deze proteïnogene aminozuren gelden als essentieel, zoals leucine, fenylalanine en tryptofaan. Ons lichaam is erop aangewezen dat we ze regelmatig via de voeding innemen, omdat het ze niet zelf kan aanmaken. De overige elf aminozuren kunnen normaal gesproken in de stofwisseling uit andere stoffen worden gevormd. Sommige daarvan, waaronder L-arginine en L-tyrosine, kunnen in bepaalde situaties, bijvoorbeeld tijdens de groei of zwangerschap, niet in voldoende hoeveelheden worden geproduceerd. Onder deze omstandigheden worden ze essentiële aminozuren en daarom worden ze conditioneel essentieel genoemd (vroeger semi-essentieel). In dat geval moeten ze eveneens via de voeding worden ingenomen. Alle 20 aminozuren kunnen – zowel in een voedingsmiddel als in ons lichaam – als afzonderlijk molecuul voorkomen of, samen met veel andere aminozuren, een bestanddeel van eiwitten zijn.

Aminozuren en eiwit in de voeding

Eiwitten zijn voor ons centrale voedingsstoffen, omdat ze ons voorzien van essentiële aminozuren en stikstof. Daaruit worden weer lichaamseigen eiwitten opgebouwd, bijvoorbeeld de spiereiwitten actine en myosine, transporteiwitten, receptoreiwitten en andere stikstofhoudende verbindingen, zoals enzymen, peptidehormonen en ons DNA en RNA. Bovendien zijn aminozuren de voorlopers van talrijke andere stoffen in onze stofwisseling en kunnen ze ook worden gebruikt voor de energievoorziening.

Ons lichaam is er daarom op aangewezen dat we het regelmatig met eiwit ‘voeden’, omdat het hiervan slechts kleine hoeveelheden kan opslaan. De aanbevolen hoeveelheid eiwit die we dagelijks moeten innemen om onze behoefte te dekken, hangt af van ons lichaamsgewicht. De Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) beveelt volwassenen dagelijks 0,8 g eiwit per kilogram lichaamsgewicht aan. Als u bijvoorbeeld 70 kilogram weegt, bedraagt uw eiwitbehoefte 56 gram per dag (0,8 g eiwit x 70 kg lichaamsgewicht).

Met het ouder worden neemt de energiebehoefte om verschillende redenen weliswaar af, maar een voldoende voorziening van eiwit blijft des te belangrijker om de leeftijdsgebonden, fysiologische afbraak van lichaamsweefsel tegen te gaan. Daarom heeft de DGE de eiwitaanbevelingen vanaf een leeftijd van 65 jaar verhoogd tot één gram per kilogram lichaamsgewicht per dag.

Daarnaast kan de eiwitbehoefte ook in bepaalde levenssituaties veranderen. Als u lichamelijk zeer actief bent of aan kracht- en duursport doet, moet u uw eiwitbehoefte aanpassen aan de verhoogde belasting. Ook zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven moeten bij hun voeding rekening houden met een verhoogde eiwitbehoefte.

Een gevarieerde gemengde voeding is daarbij het meest geschikt om de dagelijkse behoefte aan eiwit en essentiële aminozuren te dekken. Vooral dierlijke producten, zoals vlees, vis, zuivelproducten en eieren, maar ook veel plantaardige voedingsmiddelen, met name peulvruchten, zijn eiwitrijk. Eiwitten van plantaardige en dierlijke oorsprong verschillen in de samenstelling van hun aminozuren – de zogenaamde biologische waarde. Dierlijke eiwitten bevatten doorgaans alle essentiële aminozuren in hoeveelheden die de behoefte dekken en hebben daarmee een hoge biologische waarde, terwijl plantaardige eiwitten vaak niet het volledige spectrum bevatten. Daarom is het aan te raden plantaardige voedingsmiddelen gericht met elkaar te combineren om dit te compenseren. Goed geschikt is bijvoorbeeld de combinatie van granen met peulvruchten, zoals bij een linzenstoofpot met brood.

Stikstofmonoxide – een klein molecuul met groot potentieel

Zoals hierboven al vermeld, dienen aminozuren als uitgangsstof voor de vorming van andere verbindingen die belangrijk zijn voor onze stofwisseling. Zo ontstaan uit L-arginine niet alleen eiwitten, maar ook zogenaamd stikstofmonoxide (NO), een klein, reactief en gasvormig molecuul dat betrokken is bij talrijke fysiologische processen. L-arginine wordt daarbij door het enzym stikstofmonoxidesynthase omgezet in NO en citrulline. De ontdekking van NO door de Amerikaanse farmacologen Furchgott, Ignarro en Murad veroorzaakte een ware onderzoekslawine. In 1998 werden de wetenschappers onderscheiden met de Nobelprijs voor Geneeskunde.

L-argininebase versus hydrochloride

Bij producten met arginine wordt onderscheid gemaakt tussen twee stoffen: L-argininebase en L-argininehydrochloride. U moet beslist op dit onderscheid letten, omdat beide stoffen aanzienlijk van elkaar verschillen!

Hoewel L-arginine een aminozuur is, gaat het chemisch gezien om een base, dus als het ware het tegenovergestelde van een zuur. In de bovenstaande structuurformule kunt u dit herkennen aan het feit dat er meer positieve dan negatieve ladingen zijn en het molecuul als geheel positief geladen is. Volgens internationale normen ligt de pH-waarde van argininebase tussen 10,5 en 12. Een basische pH-waarde is voor ons organisme aanzienlijk beter verdraagbaar dan een zure pH-waarde, omdat bijvoorbeeld ook het milieu van ons bloed licht basisch is. Voor argininehydrochloride schrijven Europese richtlijnen daarentegen een zure pH-waarde van 6 tot 6,5 voor, die niet ideaal is voor ons lichaam. Voor ons kwam daarom alleen L-arginine in de vorm van een base in aanmerking.

Ook wat betreft de zuiverheid van de twee stoffen bestaan er significante verschillen. En juist daarop komt het aan. U wilt immers ook zo veel mogelijk L-arginine uit uw L-arginineproduct opnemen. Hoewel L-argininehydrochloride minder geur heeft en smaakneutraler is dan L-argininebase, bestaat het eerste slechts voor 75 tot 83 procent uit L-arginine. L-argininebase bestaat daarentegen voor 98,5 tot 100 procent uit zuivere L-arginine en heeft dus een aanzienlijk hogere zuiverheid.

Naast het onderscheid tussen argininebase en -hydrochloride bestaan er twee verschillende productiemethoden: fermentatie en extractie. Fermentatie is een omzetting van chemische stoffen door bacteriën en enzymen, waaruit argininebase ontstaat. Hierbij worden uitsluitend koolhydraathoudende en volledig plantaardige grondstoffen gebruikt, vooral granen.

Voor de extractie van argininehydrochloride worden vaak mensen- en dierenharen en eendenveren gebruikt. Het komt daarbij vaak voor dat deze verontreinigd kunnen zijn met resten van zware metalen, schadelijke stoffen, geneesmiddelen of iets dergelijks. Dit dilemma is voor ons echter niet relevant, omdat we onze L-argininebase uitsluitend met behulp van fermentatie verkrijgen.

De directe vergelijking van de twee stoffen laat duidelijk zien dat argininebase kwalitatief ver superieur is aan argininehydrochloride. L-argininebase heeft een hogere zuiverheidsgraad, zodat er overeenkomstig minder van hoeft te worden ingenomen dan van argininehydrochloride om vergelijkbare effecten te bereiken.

Een klein voorbeeld: 750 mg L-argininebase komt overeen met bijna 750 mg zuivere L-arginine, terwijl 750 mg L-argininehydrochloride overeenkomt met slechts ongeveer 620 mg zuivere L-arginine. Verder heeft L-argininebase een voor ons organisme beter verdraagbare pH-waarde en berust de productie via fermentatie op volledig plantaardige grondstoffen. Onze L-argininebasecapsules zijn daarmee ook geschikt voor een vegetarisch en veganistisch voedingspatroon en vrij van residuen en andere ongewenste stoffen.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen