Kennis over voedingsstoffen

De Nutri-Score als toekomstige hulp bij het boodschappen doen

Er zijn veel vragen over het nieuwe etiketteringsmodel. We beantwoorden de belangrijkste vragen en geven u een kort overzicht van wat er achter de Nutri-Score zit.
De Nutri-Score als toekomstige hulp bij het boodschappen doen

Winkelwagen

Onlangs werd het bekend: de Nutri-Score komt binnenkort ook naar Duitsland. Een kleuren- en letterschaal met vijf niveaus, die tot nu toe alleen consumenten in Frankrijk en België helpt bij het boodschappen doen, zal binnenkort ook op onze voedingsmiddelen te vinden zijn. Al vele jaren werd besproken hoe het consumenten gemakkelijker kan worden gemaakt om gezonder en evenwichtiger te eten. Men was het er al over eens dat een aanvullende vermelding op de voorkant van de verpakking nuttig is. Alleen modellen voor de concrete uitvoering ontbraken nog. Nu is de keuze gevallen op de Nutri-Score, waarvan ook Spanje, Luxemburg en Portugal de invoering steunen.

Er leven al veel vragen over het nieuwe etiketteringsmodel. De belangrijkste willen we hieronder voor u beantwoorden en u een kort overzicht geven van wat de Nutri-Score eigenlijk inhoudt.

Waarvoor dient de Nutri-Score?

De Nutri-Score is een uitgebreid model voor voedingsmiddelenetikettering, dat u in de toekomst moet helpen bij het kiezen en oriënteren tijdens het boodschappen doen. De score moet helpen sneller een gezond product te vinden, doordat u in één oogopslag kunt zien hoe vaak het op het menu zou moeten staan.

Om welke producten gaat het?

Alle verpakte voedingsmiddelen met een voedingswaardetabel en een ingrediëntenlijst kunnen op de voorkant van de verpakking van de Nutri-Score worden voorzien. Niet geschikt voor de vermelding zijn losse, onbewerkte voedingsmiddelen, zoals fruit, groenten en honing, die uit slechts één ingrediënt bestaan. Daarnaast zijn ingrediënten uitgezonderd die niet afzonderlijk worden gegeten, maar bij de bereiding van gerechten slechts in kleine hoeveelheden worden gebruikt. Daartoe behoren bijvoorbeeld specerijen, zoetstoffen, azijn en gist. Ook kauwgom, theemengsels en alcoholhoudende dranken met meer dan 1,2 volumeprocent alcohol kunnen met de Nutri-Score niet adequaat worden beoordeeld.

Waarom is deze nieuwe voedingswaardevermelding nodig?

47 procent van de vrouwen en 62 procent van de mannen in Duitsland heeft overgewicht. Bij kinderen en jongeren is dat 15 procent. Een ongunstige voedselkeuze met te veel suiker, vetten en zout is weliswaar niet de enige, maar wel een belangrijke oorzaak van obesitas, hart- en vaatziekten en andere aandoeningen waarbij voeding een rol speelt. De Nutri-Score levert samen met veel andere maatregelen een belangrijke bijdrage aan het stimuleren van een gezondheidsbevorderend voedingspatroon. Een begrijpelijke weergave op de voorkant van voedingsmiddelen vergemakkelijkt de oriëntatie bij het boodschappen doen en maakt het eenvoudiger en sneller om voor een voedingsfysiologisch gunstiger (‘gezonder’) product te kiezen.

Hoe is de Nutri-Score samengesteld en hoe wordt hij berekend?

De Nutri-Score vat wenselijke en minder wenselijke voedingswaarde-elementen van een voedingsmiddel samen en beoordeelt deze op een schaal met vijf niveaus, van een groene A tot een rode E. Hij heeft daarbij betrekking op 100 gram of 100 milliliter van een product en wordt in drie stappen berekend:

  1. De hoeveelheid van verschillende bestanddelen vaststellenVier bestanddelen en eigenschappen van het product die een negatieve invloed op de gezondheid kunnen hebben, worden beoordeeld en krijgen punten van 1 tot 10. Daartoe behoren het totale energiegehalte in kilocalorieën, het suiker- en natriumgehalte en de hoeveelheid verzadigde vetzuren. Hoe groter de hoeveelheid van het betreffende bestanddeel, hoe meer punten er worden toegekend, hoe ‘ongezonder’ het voedingsmiddel is en hoe minder vaak het op het menu zou moeten staan. Er zijn maximaal 40 punten mogelijk.
    De punten voor de vier bestanddelen worden opgeteld tot een tussenresultaat. De hoogte van dit resultaat bepaalt vervolgens hoe het totale puntenaantal wordt berekend.

    Punten 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
    Energie in kcal ≤ 80 > 80 > 160 > 240 > 320 > 400 > 480 > 560 > 640 > 720 > 880
    Suiker in g ≤ 4,5 > 4,5 > 9 > 13,5 > 18 > 22,5 > 27 > 31 > 36 > 40 > 45
    Verzadigde vetzuren in g ≤ 1 > 1 > 2 > 3 > 4 > 5 > 6 > 7 > 8 > 9 > 10
    Natrium in mg ≤ 90 > 90 > 180 > 270 > 360 > 450 > 540 > 630 > 720 > 810 > 900
  2. Het totale puntenaantal berekenen

    In de eerste stap zijn alleen de negatieve eigenschappen van een voedingsmiddel meegenomen. Nu worden drie andere eigenschappen van een voedingsmiddel bekeken die een positieve invloed op de gezondheid kunnen hebben: het gehalte aan voedingsvezels en eiwit en het aandeel fruit, groenten en noten. Voor deze bestanddelen kunnen 0 tot 5 punten worden toegekend, die van het eerdere tussenresultaat worden afgetrokken.

    Punten 0 1 2 3 4 5
    Eiwit in g ≤ 1,6 > 1,6 > 3,2 > 4,8 > 6,4 > 8,0
    Voedingsvezels in g ≤ 0,9 > 0,9 > 1,9 > 2,8 > 3,7 > 4,7
    Fruit, groenten, noten in % ≤ 40 > 40 > 60 — — > 80

    Er kunnen zich drie gevallen voordoen bij het toekennen van punten:

    1. Het tussenresultaat van de vier negatieve parameters is kleiner dan 11. In dit geval wordt de som van de positieve eigenschappen van het tussenresultaat afgetrokken.
       
    2. Het tussenresultaat van de vier negatieve parameters is groter dan of gelijk aan 11 en het aandeel fruit, groenten en noten in het voedingsmiddel bedraagt meer dan 80 %. Hier wordt, net als in het vorige geval, de som van de positieve eigenschappen afgetrokken van het puntenaantal van de negatieve parameters.
       
    3. Het tussenresultaat van de vier negatieve parameters is groter dan of gelijk aan 11 en het aandeel fruit, groenten en noten in het voedingsmiddel bedraagt minder dan 80 %. In dit geval worden alleen de punten voor het vezelgehalte en het aandeel fruit, groenten en noten met het tussenresultaat verrekend. Het eiwitgehalte wordt buiten beschouwing gelaten.
       
  3. De Nutri-Score toekennen

    In de laatste stap wordt het totale puntenaantal aan de betreffende Nutri-Score gekoppeld. In totaal kan een puntenaantal van — 15 tot + 40 worden bereikt.

    Totaal puntenaantal van het voedingsmiddel Nutri-Score
    — 1 en lager Nutri-Score A
    0 tot + 2 Nutri-Score B
    + 3 tot + 10 Nutri-Score C
    + 11 tot + 18 Nutri-Score D
    + 19 en hoger Nutri-Score E

Hoe interpreteer ik de beoordeling?

Als vuistregel geldt:
Hoe lager de Nutri-Score, hoe beter het voedingsprofiel van een voedingsmiddel!

De Nutri-Score is geschikt om verschillende voedingsmiddelen uit dezelfde productgroep met elkaar te vergelijken en helpt u om binnen een productgroep het betere alternatief te kiezen. Een roerbakgerecht uit de diepvries met een groene A draagt bijvoorbeeld eerder bij aan een gezondheidsbevorderend voedingspatroon dan een vergelijkbaar product met een rode E. Voedingsmiddelen uit verschillende categorieën kunnen daarentegen niet met elkaar worden vergeleken, zoals een pizza en een mueslimengsel.

Wie beoordeelt de voedingsmiddelen?

Elke voedingsmiddelenfabrikant berekent zelf de Nutri-Score voor zijn producten. Daarbij moet hij zich houden aan nauwkeurige voorschriften die zijn vastgelegd door de Franse gezondheidsautoriteit ‘Santé publique France’. Deze bezit het exclusieve eigendomsrecht op het label en stelt de gebruiksregels voor de score in overleg met wetenschappelijke instellingen op en actualiseert ze.

Als een fabrikant besluit de Nutri-Score te gebruiken, moet hij dat doen voor alle producten in zijn assortiment die tot één merk behoren. Dat betekent dat hij binnen een merk niet alleen de ‘gezonde’ producten mag voorzien van het label. Als een fabrikant meerdere merken heeft, kan hij echter sommige merken wel en andere niet van het label voorzien.

Waar zit het addertje onder het gras?

Critici van het label merken op dat het niet voor alle voedingsmiddelenfabrikanten verplicht is, maar op vrijwillige basis wordt gebruikt. Elk bedrijf kan dus zelf bepalen of het de Nutri-Score wil gebruiken. Bovendien is de Nutri-Score alleen geschikt om voedingsmiddelen uit dezelfde productgroep te vergelijken. Een vergelijking tussen verschillende productgroepen is niet mogelijk.

Wanneer wordt de vermelding ingevoerd?

Het wetgevingsproces begint in oktober 2019. Naast talrijke afstemmingen op nationaal niveau omvat het ook een notificatieprocedure bij de Europese Commissie. Bedrijven kunnen de Nutri-Score dan op zijn vroegst vanaf de zomer van 2020 gebruiken om hun producten te etiketteren.

Het belangrijkste in één oogopslag:

  • De Nutri-Score is een kleuren- en letterschaal met vijf niveaus die op de voorkant van de voedingsmiddelenverpakking staat.
     
  • Hij moet de consument in één oogopslag laten zien hoe het voedingsprofiel van een verpakt voedingsmiddel per 100 gram of per 100 milliliter moet worden beoordeeld. Verschillende voedingsmiddelen uit dezelfde productgroep kunnen met elkaar worden vergeleken.
     
  • Bij de berekening van de score worden wenselijke en minder wenselijke bestanddelen van een voedingsmiddel meegenomen en met elkaar verrekend. Het eindresultaat kan tussen — 15 en + 40 liggen.
     
  • Minder wenselijke elementen zijn: een hoog energiegehalte, verzadigde vetzuren, totale suikers, natrium.
     
  • Wenselijke elementen zijn: fruit, groenten, noten, voedingsvezels en eiwit.
     
  • Hoe lager de Nutri-Score, hoe beter het voedingsprofiel van een voedingsmiddel.
     

Weegschaal

Aan de invoering van de Nutri-Score gingen talrijke consumentenonderzoeken en studies vooraf. De belangrijkste eisen aan een nieuw systeem voor voedingswaardevermelding waren vooral dat het in één oogopslag herkenbaar is en snel en eenvoudig helpt bij het oriënteren tijdens het boodschappen doen. De Nutri-Score kwam bij de vergelijking van vier etiketteringsmodellen als duidelijke ‘winnaar’ uit de onderzoeken, omdat hij voldoet aan veel eisen die consumenten aan voedingswaardevermelding stellen. Eén daarvan is vooral een samenvattende beoordeling van het voedingsmiddel, die eenvoudig, snel en begrijpelijk helpt bij het kiezen. Meer gedetailleerde informatie over de voedingswaardesamenstelling van het voedingsmiddel kan vervolgens worden gevonden in de voedingswaardetabel en de ingrediëntenlijst.

Veel mensen voelen zich onzeker over ‘evenwichtige voeding’ en hun streven om alles goed te doen. De behoefte aan meer zekerheid en transparantie bij het boodschappen doen is daarom groot. Het nieuwe label moet u als consument kennis bieden en u ondersteunen bij het kiezen van gezonde voedingsmiddelen. De Nutri-Score biedt een goede leidraad bij de keuze tussen producten uit dezelfde categorie. Als volgende stap zou een verplichte invoering voor fabrikanten wenselijk zijn, zodat een vergelijking van vrijwel alle voedingsmiddelen uit dezelfde productgroep ook daadwerkelijk mogelijk is.

Bronnen en referenties

  • Eichhorn L (2019): Nutri-Score. Die Lebensmittel-Ampel kommt. ARD Berlin. https://www.tagesschau.de/inland/nutriscore-101.html. Zugriff: 01.10.2019.
  • Maschkowski G (2019): Modell zur Nährwertkennzeichnung. Der Nutri-Score. Bundeszentrum für Ernährung (BZfE) (Hg.). https://www.bzfe.de.
  • Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft (BMEL) (Hg.) (2019(): Erweiterte Nährwertkennzeichnung: Verbraucherinnen und Verbraucher wollen Nutri-Score. https://www.bmel.de.
  • Info Markt- und Meinungsforschung GmbH (Hg.) (2019): Studie „Erweiterte Nährwertkennzeichnungs-Modelle“. Repräsentative Bevölkerungsbefragung. Zusammenfassung der wichtigsten Ergebnisse.
  • Verbraucherzentrale Hamburg (2019): Die wichtigsten Fragen und Antworten zum Nutri-Score. https://www.vzhh.de/.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen