Kennis over voedingsstoffen

Coronavirus

Sinds enkele weken is één onderwerp bijzonder prominent in het nieuws: een specifieke virusziekte door het zogeheten coronavirus. In China zijn al meerdere infecties opgetreden en onlangs is ook een ziektegeval in Duitsland bekend geworden.
Coronavirus

Hoe gevaarlijk is het coronavirus voor ons in Duitsland?

Sinds enkele weken is één onderwerp bijzonder prominent in het nieuws: een specifieke virusziekte door het zogeheten coronavirus. In China zijn al meerdere infecties opgetreden en onlangs is ook een ziektegeval in Duitsland bekend geworden. Om dit actuele onderwerp te bespreken en uw onzekerheid weg te nemen, hebben we hieronder de belangrijkste informatie samengevat.

Wat is het coronavirus?

Het Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus (MERS-CoV) werd in 2012 voor het eerst in Saudi-Arabië aangetoond en veroorzaakt een luchtweginfectie. Het is een zogeheten zoölogische ziekteverwekker die zijn oorsprong bij dromedarissen heeft. De symptomen kunnen uiteenlopen van milde griepachtige klachten tot een longontsteking met acuut ademnoodsyndroom. Typische bijkomende symptomen zijn koorts, hoesten en benauwdheid. Af en toe is ook diarree of andere maag-darmproblematiek gemeld. Daarnaast kan de infectie geheel zonder klinische symptomen verlopen.

Waar komt het vandaan?

De oorsprong van het virus is nog niet volledig opgehelderd. Mogelijk komt het virus uit vleermuizen en is het in het verleden op dromedarissen overgedragen. Die laatste vormen de waarschijnlijkste bron van de ziekteverwekker.
Momenteel komen meer ziektegevallen voor in de Chinese regio Wuhan en de provincie Hubei, waar het virus waarschijnlijk van daar verhandelde wilde dieren op mensen is overgesprongen. Het nieuwe virus lijkt sterk op het SARS-virus dat in 2002 en 2003 optrad en behoort tot de bètacoronavirussen.

Hoe wordt het overgedragen?

Het virus wordt van dier op mens en van mens op mens overgedragen. Voor dat laatste lijkt nauw contact nodig te zijn, bijvoorbeeld bij onbeschermde patiëntenzorg in zorginstellingen. Aanhoudende overdracht onder de algemene bevolking is tot nu toe niet waargenomen. 

Vooral personen die in landen op het Arabisch Schiereiland verblijven en contact hebben met dromedarissen lopen gevaar. Ouderen, mensen met een verzwakt immuunsysteem en mensen met chronische aandoeningen hebben vermoedelijk een groter infectierisico en kunnen ernstigere ziekteverlopen ontwikkelen. De tijd tussen besmetting en het uitbreken van de ziekte (incubatietijd) bedraagt één tot twee weken. Alle tot nu toe gemelde gevallen hielden direct of indirect verband met het Arabisch Schiereiland of aangrenzende landen.

Wat is de huidige wereldwijde situatie?

Eind december 2019 waren in totaal 2.499 vastgestelde coronavirusinfecties gemeld, met wereldwijd 861 sterfgevallen. De meeste gevallen (ongeveer 80 %) traden op in Saudi-Arabië (2.106 infecties, 783 sterfgevallen). Sinds september 2012 is het virus in totaal in 27 verschillende landen opgedoken, waaronder Algerije, China, Saudi-Arabië, Frankrijk, Oostenrijk en Duitsland.

Actuele informatie en cijfers over het coronavirus vindt u op de MERS-CoV-pagina van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO beschouwt MERS als een ziekte waarvoor onderzoek en de ontwikkeling van passende medicijnen en vaccins de hoogste prioriteit moeten krijgen.

Risicobeoordeling in Duitsland

In Duitsland is de eerste infectie met het nieuwe virus bevestigd door de Beierse gezondheidsdienst. Een man uit het district Starnberg in Beieren is besmet geraakt, zoals een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid gisteravond bekendmaakte. Hij staat onder goed medisch toezicht, is geïsoleerd en verkeert volgens de ‘Task Force Infektiologie’ van het Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL) in een klinisch goede toestand. Personen die recent nauw contact met de zieke hadden, zijn uitgebreid geïnformeerd over symptomen, hygiënische beschermingsmaatregelen en overdrachtswegen om verspreiding van het virus te voorkomen.

De ‘Task Force Infektiologie’ van het LGL en het Robert Koch-Institut (RKI) beoordelen het infectierisico voor de bevolking als laag. Dat er tijdens de griepgolf van dit jaar in de 3e meldingsweek al meer mensen griep kregen dan in de afgelopen jaren het coronavirus, ondersteunt deze inschatting. In Duitsland zijn sinds 2012/2013 pas drie MERS-infecties bekend geworden. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen voor ongecontroleerde mens-op-mensoverdracht onder de algemene bevolking. Niet tijdig herkende geïmporteerde ziektegevallen zouden in het ziekenhuis echter tot verdere besmettingen kunnen leiden.

Hoe gaat het verder?

Volgens de huidige plannen zullen Duitsers die zich in Wuhan bevinden door de Bundeswehr worden overgevlogen ter bescherming tegen een mogelijke infectie. Tot nu toe zijn 90 personen uit de regio aangemeld bij het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Medicijnen kunnen de symptomen van virusinfecties wel verminderen, maar een effectief vaccin of specifieke behandelmethoden bestaan nog niet. Er zijn wel al meerdere vaccins in ontwikkeling. Volgens deskundigen verloopt de longziekte meestal mild, soms zelfs zonder symptomen. De sterfgevallen in China zijn volgens de huidige inzichten toe te schrijven aan de hoge leeftijd van de patiënten en ernstige bestaande aandoeningen. 

Niet-noodzakelijke reizen naar China worden afgeraden. Het Amerikaanse centrum voor ziektebestrijding en -preventie geeft een reiswaarschuwing voor het hele land, nadat aanvankelijk alleen voor reizen naar Wuhan of de provincie Hubei werd gewaarschuwd.
De WHO adviseert bij reizen naar het Arabisch Schiereiland contact met dromedarissen en andere kameelachtigen en bezoeken aan markten en boerderijen waar deze dieren verblijven te vermijden. Daarnaast moeten gebruikelijke dagelijkse hygiënemaatregelen worden gevolgd en mogen geen rauwe of onvoldoende verhitte kamelenproducten worden gegeten.

Hoe kunt u zich beschermen?
Tips van de Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung

  • Bespreek een geplande reis naar landen waar MERS-CoV-infecties zijn opgetreden met uw arts, vooral als u een chronische onderliggende aandoening hebt.
  • Was tijdens de reis uw handen vaak en grondig met water en zeep.
  • Vermijd direct contact met dromedarissen en andere dieren tijdens een verblijf op het Arabisch Schiereiland.
  • Eet geen rauw vlees en drink geen rauwe of onvoldoende verhitte melk, vooral van dromedarissen. Vermijd rauwe voedingsmiddelen. Fruit en groenten moeten vóór consumptie grondig worden gewassen, geschild of verhit.
  • Stel uw reis naar landen op het Arabisch Schiereiland of andere risicogebieden uit als u al een luchtwegaandoening en koorts hebt.

Meer informatie over de actuele infectiesituatie, de risicobeoordeling en informatie voor reizigers vindt u op de websites van de WHO, het Robert Koch-Institut en het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken voor reizigers.

Bronnen en referenties

  • Tagesschau (28.01.2020, 1:50 Uhr): Erster Coronavirus-Fall in Deutschland. Patient aus Bayern. https://www.tagesschau.de/. Zugriff: 28.01.2020.
  • Robert Koch-Institut (RKI) (12/2019): Informationen des RKI zu MERS-Coronavirus. https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/M/MERS_Coronavirus/MERS-CoV.html. Zugrifff: 28.01.2020.
  • Robert Koch-Institut (RKI) (28.01.2020): Informationen des RKI zu Pneumonien durch ein neuartiges Coronavirus (2019-nCoV) in Wuhan, China. https://www.rki.de/DE/Content/Infekt/Ausbrueche/respiratorisch/Pneumonien-China.html. Zugriff: 28.01.2020.
  • World Health Organization (WHO) (2019): Middle East respiratory syndrome coronavirus (VERS-CoV). Key facts. https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/middle-east-respiratory-syndrome-coronavirus-(mers-cov). Zugriff: 28.01.2020.
  • Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (BZgA) (2018): MERS-Coronaviren. Informationen über Krankheitserreger beim Menschen - Hygiene schützt. https://www.infektionsschutz.de/erregersteckbriefe/mers-coronaviren/#c961. Zugriff: 28.01.2020.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen