Kennis over voedingsstoffen

Cordyceps: van rups tot vlinder

Kent u de Aziatische cordycepspaddenstoel al? In dit artikel leest u alles over zijn herkomst en wat hem tot een gewild voedingssupplement maakt.
Cordyceps: van rups tot vlinder

Wat is cordyceps?

Cordyceps sinensis (Dong Chong Xia Cao), de Chinese rupsenpaddenstoel, is inheems in het hooggebergte in het zuidwesten van China en in Tibet en groeit bij voorkeur op hoogten van 3.000 tot 5.000 m boven de zeespiegel. Volgens een legende leidden de jaks in het Tibetaanse hoogland tot de ontdekking van de paddenstoel. De dieren aten de paddenstoel bij voorkeur tijdens de paartijd, waarna de herders bij hun dieren een onbedwingbare vitaliteit opmerkten, waardoor ze uit overmoed in het rond dartelden. De jaks zouden zelfs hun hoefafdrukken in de rotsen hebben achtergelaten. Zijn naam is afgeleid van het Griekse woord ‘kordyle’ voor knots en het Latijnse woord ‘ceps’ voor hoofd, waarmee zijn knotsvormige vruchtlichaam treffend wordt beschreven.

De Chinese naam van de paddenstoel, Dong Chong Xia Cao, kan worden vertaald als ‘winterrups-zomergras’. Deze ongebruikelijke benaming verwijst naar de bijzondere levenswijze van de paddenstoel. Om te overleven en te groeien nestelt hij zich tijdens de wintermaanden in de rupsen van een bepaalde nachtvlindersoort en voedt hij zich ermee. Tijdens de zomermaanden groeit vervolgens het lange, dunne vruchtlichaam van de paddenstoel als gras uit de rups.

Herkomst en traditioneel gebruik van cordyceps

Al vele eeuwen wordt deze veelzijdige zakjeszwam in de traditionele Chinese en Tibetaanse geneeskunde op uiteenlopende gebieden toegepast en als tonicum gewaardeerd. Bij het Chinese nieuwjaarsfeest heeft hij bovendien een grote culinaire betekenis. In het wild verzamelde cordyceps geldt tegenwoordig als prestigeproduct, waarvan de prijs zeker kan wedijveren met die van truffels en kaviaar. In China wordt hij daarom ook ‘zacht goud’ genoemd.

In de traditionele Aziatische geneeskunde wordt de hele paddenstoel, bestaande uit het zogenaamde mycelium en het vruchtlichaam, gebruikt en doorgaans als ingrediënt van een gerecht gegeten. Hij wordt bijvoorbeeld gebruikt als vulling voor gevogelte of als toevoeging aan soepen. Soms wordt de paddenstoel ook gemalen en gegeten met andere ingrediënten, zoals melk, rijst en vlees, en in combinatie met vitamine C-rijke ingrediënten.

De bestanddelen van cordyceps

Cordyceps sinensis bevat talrijke bioactieve bestanddelen, zoals nucleotiden, vetzuren, aminozuren, mineralen, sporenelementen en polysachariden (meervoudige suikers). Vooral de polysachariden, waaronder onder andere bètaglucanen (ook bètaglukanen genoemd), verdienen aandacht als fysiologisch werkzame bestanddelen en onderscheiden zich door hun unieke eigenschappen.

Bètaglucanen bestaan uit een keten van afzonderlijke glucosebouwstenen die als kralen aan een ketting aaneengeregen zijn. Dat alleen maakt ze nog niet bijzonder, want bètaglucanen komen ook voor in granen zoals haver of gerst. Doorslaggevend voor het unieke karakter van de glucanen uit paddenstoelen zijn hun specifieke structuur en de manier waarop de afzonderlijke glucosebouwstenen met elkaar zijn verbonden. Ze zijn met elkaar verbonden via een bèta-(1,3)-(1,6)-glycosidische binding, waardoor ze hun waardevolle eigenschappen krijgen en zich onderscheiden van de glucanen uit haver en gerst.

Bètaglucanen vormen een interessant en zeer complex onderzoeksgebied. Talrijke studies tonen hun bijzondere eigenschappen al aan. Inmiddels zijn er meer dan 6.000 wetenschappelijke studies die verdere mogelijke effecten van bètaglucanen op onze gezondheid onderzoeken.

Het BioProphyl-magazine

Lees verder

Meer perspectieven uit het BioProphyl-magazine.

Ontdek alle magazineartikelen